15 Νοέ.

Μια γαλάζια κουκίδα (Pale blue dot)

Ένα ωραίο βίντεο που δείχνει την ασημαντότητα της ανθρώπινης ύπαρξης και τη ματαιότητα των προσωπικών μας εγωισμών.

Πρόκειται για την ηχητική μορφή του βιβλίου του αμερικανού αστρονόμου και αστροφυσικού Carl Sagan «Pale Blue Dot: A Vision of the Human Future in Space» (1994).

 

 

Να ξαναγραφεί η ευρωπαϊκή ιστορία;

23 Ιον.

    Με αφορμή τον προβληματισμό που έχει αναπτυχθεί τον τελευταίο καιρό σχετικά με το «τι είναι Ευρώπη» και «τι είδους Ευρώπη επιθυμούμε», παραθέτω μια επιφυλλίδα του Ρούσου Βρανά:

 iii

    Ένα ερώτημα που παραμένει μετέωρο από το 1989: μπορεί σή­μερα να γραφτεί μια «ευρωπαϊκή ιστορία»; Σε αυτό προσπαθεί να α­παντήσει ο καθηγητής Σύγχρονης Ιστορίας στην Οξφόρδη Νόρμαν Ντέιβις, με την παρέμβαση του στο συνέδριο «Η Ευρώπη μεταξύ παγκοσμιοποίησης και εθνικής συνείδησης», που έγινε στο Τορίνο με τη φροντίδα του Ιδρύματος Ανιέλι. Μια σαφής θεώρηση της ευ­ρωπαϊκής ιστορίας πρέπει, σύμφωνα με τον Ντέιβις, να στηρίζεται σε μερικές βασικές αρχές.

       Χρειάζεται μια αυθεντικά πανευρωπαϊκή θεώρηση. Το παλιό σχή­μα που ταύτιζε τον «δυτικό» με τον ανώτερο πολιτισμό και τον «α­νατολικό» με τον κατώτερο είναι ανεπαρκές. Η ταύτιση Ευρώπης και Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι εγωκεντρική. Ένα ρεαλιστικό σχήμα πρέπει να αγκαλιάζει όλη την ήπειρο: Ανατολή και Δύση, Βορρά και Νότο, κέντρο και περιφέρεια. Στο παρελθόν, η ευρωπαϊκή ιστορία γραφόταν μόνο από τη μεριά των μεγάλων δυνάμεων: Βρετανία, Γαλλία, Γερμανία και πότε-πότε Ρωσία και Ισπανία. Το παλιό ιστο­ρικό μοντέλο έμοιαζε με μια παρτίδα σκάκι: οι άλλες ευρωπαϊκές χώρες δεν ήταν παρά πιόνια. Η νοτιοανατολική Ευρώπη, τα Βαλ­κάνια, δεν ήταν παρά ένα μέρος της σκακιέρας, που ονομαζόταν «α­νατολικό ζήτημα». Τα ίδια ισχύουν και για την πολιτιστική ιστο­ριογραφία. Ευρωπαϊκή τέχνη, ευρωπαϊκή μουσική, ευρωπαϊκή αρχι­τεκτονική, δεν περιλάμβαναν παρά τα επιτεύγματα του λατινογενούς χριστιανικού κόσμου – κάπου κάπου και του προτεσταντισμού. Κα­μία μνεία για την ορθόδοξη Ανατολή ή για εβραϊκές, μουσουλμανι­κές ή άλλες μειονότητες. Το ιστορικό παρελθόν γράφτηκε αγνοώ­ντας τις ευρωπαϊκές ιδιαιτερότητες.

       Ένα στερεότυπο του «δυτικού πολιτισμού» από τα πιο επιζήμια επαναλαμβάνουν κάθε τόσο κάποιοι κοινωνικοί επιστήμονες που δεν έχουν καμία αίσθηση της ιστορίας: διακρίνουν το δυτικό κόσμο σε έναν πυρήνα ανεπτυγμένο και μια περιφέρεια ανεπανόρθωτα και διαρκώς υστερούσα. Πρόκειται για ένα ψευδές στερεότυπο. Γιατί ό­λες οι στατιστικές δείχνουν πως ακόμη και οι χώρες που υποτίθεται ότι συγκροτούν τον πιο προχωρημένο ευρωπαϊκό πυρήνα έχουν στο εσωτερικό τους πλούσιες αλλά και φτωχές περιοχές. Το ίδιο ισχύει και για τις περιφερειακές χώρες. Άλλωστε, η οικονομική υστέρηση δεν είναι ποτέ αιώνια.

      Η ηθική διάσταση είναι ίσως η σπουδαιότερη. Πολλές φορές, η ευρωπαϊκή ιστορία γράφτηκε με μια ωφελιμιστική σκοπιμότητα. Πο­λύ συχνά, οι λάτρεις του δυτικού πολιτισμού δεν κάνουν άλλο από το να εξυμνούν τις αξίες του χριστιανισμού και της δημοκρατίας, τις προόδους της επιστήμης και της τεχνολογίας, τα οικονομικά επι­τεύγματα. Λίγη μετριοφροσύνη δε θα έβλαπτε. Αν είναι αληθινό πως οι Ευρωπαίοι μπορούν να βρουν στο παρελθόν τους πολλούς λόγους για τους οποίους πρέπει να είναι υπερήφανοι, είναι επίσης αληθινό πως μπορούν να βρουν άλλους τόσους λόγους για τους οποίους πρέπει να ντρέπονται. Η Ευρώπη έχει μια μακρά ιστορία θρησκευτικής μισαλλοδοξίας, εθνικιστικών παθών και φυλετικών προκαταλήψεων: υπήρξε το λίκνο του ολοκληρωτισμού και από αυτήν εκπορεύτηκαν οι δύο παγκόσμιες συγκρούσεις.

        Ρούσος Βρανάς, εφημ. τα Νέα, 24.5.00

 

Αντί πινακίου φακής

14 Ιον.
Ησαύ και Ιακώβ

Ησαύ και Ιακώβ

  Ο Ησαύ ήταν το πρώτο από τα δύο δίδυμα αγόρια του Ισαάκ και της Ρεββέκας, αδελφός του Ιακώβ. Ήταν άνθρωπος της φύσης και αγαπούσε το κυνήγι, σε αντίθεση με τον Ιακώβ ο οποίος ήταν πιο ήσυχος και προτιμούσε να μένει στη σκηνή.

  Μια μέρα ο Ησαύ γύρισε κατάκοπος και πεινασμένος στο σπίτι του. Είχε φτάσει σε τέτοιο σημείο εξάντλησης που κινδύνευε να πεθάνει. Βλέποντας ότι ο αδελφός του μαγείρευε εκείνη τη στιγμή φακή, ζήτησε του δώσει να φάει. Ο Ιακώβ τότε βρήκε την ευκαιρία να τον εκβιάσει και του ζήτησε για το πιάτο με τη φακή ως ανταμοιβή να του δώσει τα πρωτοτόκια, τα νομικά δικαιώματα, δηλαδή, κληρονομιάς των πρωτότοκων γιων εκείνη την εποχή. Ο Ησαύ λόγω της εξάντλησης και της πείνας που ένιωθε δέχθηκε «αντί πινακίου φακής«, για ένα πιάτο δηλαδή φακής.

  Η φράση «αντί πινακίου φακής» της Παλαιάς Διαθήκης είναι πλέον μια παροιμιώδης έκφραση που σημαίνει με ελάχιστο τίμημα, πολύ χαμηλό αντίτιμο.

NIKOΣ ΚΑΒΒΑΔΙΑΣ

3 Μάι.
kav

Ο Νίκος Καββαδίας

Ο Νίκος Καββαδίας γεννήθηκε στη Μαντζουρία της Ρωσίας από Κεφαλλονίτες γονείς το 1910. Με το ξέσπασμα του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου η οικογένεια εγκαθίσταται στο Αργοστόλι και αργότερα στον Πειραιά.

Το 1929, κι ενώ προηγουμένως είχε δώσει εξετάσεις στην Ιατρική Σχολή στην οποία δε φοίτησε λόγω του θανάτου τού πατέρα του, μπαρκάρει στο φορτηγό «Άγιος Νικόλαος».
Το 1939 παίρνει το δίπλωμα του ραδιοτηλεγραφητή, ενώ στη διάρκεια της κατοχής περνάει στην εθνική αντίσταση στις τάξεις του ΕΑΜ.
Από το 1954 και για είκοσι χρόνια ταξιδεύει συνεχώς με μικρά διαλείμματα. Εξέδωσε τρεις συλλογές: «Μαραμπού» (1933), «Πούσι» (1947) «Τραβέρσο» (1975. Τη συλλογή αυτή δεν πρόλαβε να δει τυπωμένη)
Πέθανε το 1975 στην Αθήνα από εγκεφαλικό επεισόδιο.

Το 1979 o Θάνος Μικρούτσικος κυκλοφόρησε ένα δίσκο-σταθμό για την ελληνική μουσική, το «Σταυρό του Νότου». Πιο συγκεκριμένα, μελοποίησε τα ακόλουθα έντεκα ποιήματα του Καββαδία:

  • Kuro Siwo,
  • Θεσσαλονίκη,
  • Σταυρός του Νότου,
  • Ένα Μαχαίρι,
  • Γυναίκα,
  • Ένας νέγρος θερμαστής από το Τζιμπουτί,
  • Γυναίκα
  • Federico Garcia Lorca,
  • Αρμίδα,
  • Cambay’s water,
  • Εσμεράλδα,
  • Πικρία

Ο δίσκος αυτός, παρά τις κακές κριτικές, είχε πολύ μεγάλη απήχηση στο κοινό και όχι άδικα αναδείχθηκε σ’ έναν από τους πιο σημαντικούς δίσκους στην ιστορία της ελληνικής μουσικής και συνέβαλε στην αναγνώριση του ποιητή Νίκου Καββαδία.

Οι τραγουδιστές που ερμήνευσαν τα τραγούδια ήταν ο Γιάννης Κούτρας, ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου και η Αιμιλία Σαρρή.

Ακολουθούν κάποια από αυτά τα τραγούδια

Πηγές

– Δ. Κιτριώτη -Γ. Μυλωνά Βιογραφίες-Εργογραφίες Ελλήνων Συγγραφέων, εκδ. Πατάκη

– musicheaven.gr

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΡΥΩΤΑΚΗΣ: ΕΝΑΣ ΙΔΑΝΙΚΟΣ ΑΥΤΟΧΕΙΡ

3 Απρ.
kariotakis

Κ. Καρυωτάκης

Ο Κωνσταντίνος Καρυωτάκης γεννήθηκε στην Τρίπολη στις 30 Οκτωβρίου του 1896 και ήταν το δεύτερο από τα τρία παιδιά του νομομηχανικού Γεώργιου Καρυωτάκη από τα Χανιά και της Αικατερίνης Σκάγιαννη από την Τρίπολη. Λόγω της εργασίας του πατέρα του άλλαζε κατά τα παιδικά του χρόνια συχνά τόπους διαμονής: Λευκάδα, Αργοστόλι, Λάρισα, Πάτρα, Καλαμάτα, Αθήνα και Χανιά.Σε ηλικία 17 ετών ερωτεύεται μια κοπέλα από τα Χανιά, την Άννα Σκορδύλη, μια σχέση που θα τον σημαδέψει. Η Άννα δύο χρόνια αργότερα θα παντρευτεί έναν άλλο άνδρα.

Το 1914 ο Καρυωτάκης πήγε στην Αθήνα να σπουδάσει στη Νομική Σχολή, από την οποία και αποφοίτησε το 1917 με βαθμό «λίαν καλώς». Το 1919 επιστρατεύθηκε αλλά πήρε αναβολή λίγων μηνών λόγω υγείας. Επιχείρησε να εργαστεί ως δικηγόρος, αλλά η έλλειψη πελατών τον οδήγησε στην αναζήτηση μιας θέσης δημοσίου υπαλλήλου

Διορίστηκε στη Νομαρχία Θεσσαλονίκης και, για ν’ αποφύγει τις μεταθέσεις, μεταπήδησε στο Υπουργείο Πρόνοιας στην Αθήνα, όπου και συνδέθηκε με την επίσης ποιήτρια Μαρία Πολυδούρη.  Το Φεβρουάριο του 1928 αποσπάστηκε στην Πάτρα και στη συνέχεια μετατέθηκε δυσμενώς στην Πρέβεζα λόγω συγκρούσεων που είχε με τους προϊσταμένους του.

Στο μεταξύ οι ποιητικές του αναζητήσεις ξεκινούν από μικρή ακόμη ηλικία. Από τα δεκαέξι του χρόνια δημοσιεύει ποιήματα σε παιδικά περιοδικά και το 1919 δημοσιεύει τη συλλογή «Ο πόνος του Ανθρώπου και των Πραμάτων». Το 1921 εξέδωσε την ποιητική συλλογή «Νηπενθή», ενώ το 1927 τη συλλογή με τίτλο «Ελεγεία και Σάτιρες»

Στην Πρέβεζα έφτασε τον Ιούνιο του 1928, αφού πρώτα επισκέφθηκε στο νοσοκομείο «Σωτηρία» τη Μαρία Πολυδούρη, η οποία έπασχε από φυματίωση. Στην Πρέβεζα τοποθετήθηκε στη Νομαρχία, και συγκεκριμένα στο Γραφείο Εποικισμού και Αποκαταστάσεως Προσφύγων με την αρμοδιότητα να συντάσσει και να ελέγχει τους τίτλους κυριότητας των αγροτεμαχίων που διανέμονταν στους Μικρασιάτες πρόσφυγες.

Το σπίτι στο οποίο έμενε ο Καρυωτάκης στην Πρέβεζα

Το σπίτι στο οποίο έμενε ο Καρυωτάκης στην Πρέβεζα

Η γραφειοκρατία και η ζωή του δημόσιου υπάλληλου του προκαλεί αηδία. Την 1η Ιουλίου του 1928 στέλνει σε ένα ξαδερφό του το ποίημα «Πρέβεζα», ενδεικτικό της ψυχολογικής του κατάστασης:

ΠΡΕΒΕΖΑ

Θάνατος είναι οι κάργες που χτυπιούνται
στους μαύρους τοίχους και τα κεραμύδια,
θάνατος οι γυναίκες, που αγαπιούνται
καθώς να καθαρίζουνε κρεμμύδια.

Θάνατος οι λεροί, ασήμαντοι δρόμοι
με τα λαμπρά, μεγάλα ονόματά τους,
ο ελαιώνας, γύρω η θάλασσα, κι ακόμη
ο ήλιος, θάνατος μες στους θανάτους.

Θάνατος ο αστυνόμος που διπλώνει
για να ζυγίση μια «ελλειπή» μερίδα,
θάνατος τα ζουμπούλια στο μπαλκόνι,
κι ο δάσκαλος με την εφημερίδα.

Βάσις, Φρουρά, Εξηκονταρχία Πρεβέζης.
Την Κυριακή θ’ ακούσουμε την μπάντα.
Επήρα ένα βιβλιάριο Τραπέζης
πρώτη κατάθεσις δραχμαί τριάντα.

Περπατώντας αργά στην προκυμαία,
«Υπάρχω;» λες, κ’ ύστερα «δεν υπάρχεις!»
Φτάνει το πλοίο. Υψωμένη σημαία.
Ίσως έρχεται ο Κύριος Νομάρχης.

Αν τουλάχιστον, μέσα στους ανθρώπους
αυτούς, ένας επέθαινε από αηδία…
Σιωπηλοί, θλιμμένοι, με σεμνούς τρόπους,
θα διασκεδάζαμε όλοι στην κηδεία.

Στις 21 Ιουλίου του 1928 ο Κώστας Καρυωτάκης πήγε στο παραλιακό καφενείο «Ο Ουράνιος Κήπος», ήπιε μια βυσσινάδα, ζήτησε ένα τσιγάρο και μια κόλλα χαρτί όπου έγραψε και τα τελευταία του λόγια. Άφησε στο τραπέζι 75 δραχμές φιλοδώρημα, ενώ η τιμή του αναψυκτικού ήταν 5 δρχ. και περπάτησε 400 περίπου μέτρα προς τη θέση Βαθύ, όπου αυτοκτόνησε μ’ ένα πιστόλι στην καρδιά κάτω από έναν ευκάλυπτο.

Το πιστόλι με το οποίο αυτοκτόνησε και το ιδιόχειρο σημείωμα (Μουσείο Μπενάκη)

Το πιστόλι με το οποίο αυτοκτόνησε και το ιδιόχειρο σημείωμα (Μουσείο Μπενάκη)

 

Στην τσέπη του κουστουμιού του βρέθηκε επιστολή που γράφει τα εξής:

«Είναι καιρός να φανερώσω την τραγωδία μου. Το μεγαλύτερό μου ελάττωμα στάθηκε η αχαλίνωτη περιέργειά μου, η νοσηρή φαντασία και η προσπάθειά μου να πληροφορηθώ για όλες τις συγκινήσεις, χωρίς τις περισσότερες, να μπορώ να τις αισθανθώ. Τη χυδαία όμως πράξη που μου αποδίδεται τη μισώ. Εζήτησα μόνο την ιδεατή ατμόσφαιρά της, την έσχατη πικρία. Ούτε είμαι ο κατάλληλος άνθρωπος για το επάγγελμα εκείνο. Ολόκληρο το παρελθόν μου πείθει γι’ αυτό. Κάθε πραγματικότης μου ήταν αποκρουστική. Είχα τον ίλιγγο του κινδύνου. Και τον κίνδυνο που ήρθε τον δέχομαι με πρόθυμη καρδιά. Πληρώνω για όσους, καθώς εγώ, δεν έβλεπαν κανένα ιδανικό στη ζωή τους, έμειναν πάντα έρμαια των δισταγμών τους, ή εθεώρησαν την ύπαρξή τους παιχνίδι χωρίς ουσία. Τους βλέπω να έρχονται ολοένα περισσότεροι μαζί με τους αιώνες. Σ’ αυτούς απευθύνομαι. Αφού εδοκίμασα όλες τις χαρές (!!!), είμαι έτοιμος για έναν ατιμωτικό θάνατο. Λυπούμαι τους δυστυχισμένους γονείς μου, λυπούμαι τα αδέλφια μου. Αλλά φεύγω με το μέτωπο ψηλά. Ήμουν άρρωστος. Σας παρακαλώ να τηλεγραφήσετε, για να προδιαθέση την οικογένειά μου, στο θείο μου Δημοσθένη Καρυωτάκη, οδός Μονής Προδρόμου, πάροδος Αριστοτέλους, Αθήνας» Κ.Γ.Κ.

[Υ.Γ.] Και για ν’ αλλάξουμε τόνο. Συμβουλεύω όσους ξέρουν κολύμπι να μην επιχειρήσουνε ποτέ να αυτοκτονήσουν δια θαλάσσης. Όλη νύχτα απόψε επί δέκα ώρες, εδερνόμουν με τα κύματα. Ήπια άφθονο νερό, αλλά κάθε τόσο, χωρίς να καταλάβω πώς, το στόμα μου ανέβαινε στην επιφάνεια. Ωρισμένως, κάποτε, όταν μου δοθεί η ευκαιρία, θα γράψω τις εντυπώσεις ενός πνιγμένου». Κ.Γ.Κ. (Κώστας Γ. Καρυωτάκης).

Εκτός από τις ποιητικές του συλλογές, ο Καρυωτάκης έγραψε κάποια πεζά, ενώ ασχολήθηκε και με μεταφράσεις ξένων λογοτεχνών. Η ποίησή του διαφέρει από αυτή των παλιότερών του ποιητών, καθώς διακρίνεται για την αίσθηση της ματαιότητας, τον αντιηρωισμό της, τον σαρκαστικό της τόνο και απεχθάνεται το πομπώδες ύφος, τον στόμφο και τον φθηνό αισθηματισμό.

Ποιήματά του έχουν μελοποιήσει συνθέτες και συγκροτήματα, όπως ο Μίκης Θεοδωράκης, τα «Υπόγεια Ρεύματα», η Λένα Πλάτωνος, ο Μίμης Πλέσσας, ο Γιάννης Σπανός, ο Γιάννης Γλέζος και ο Νίκος Ξυδάκης.

Φωτογραφία του νεκρού Καρυωτάκη

Φωτογραφία του νεκρού Καρυωτάκη

Οι λόγοι της αυτοκτονίας του Καρυωτάκη

Κανείς δεν έχει καταλήξει μέχρι σήμερα στους λόγους αυτοκτονίας του ποιητή. Κατά καιρούς την έχουν αποδώσει στη μονότονη και καταθλιπτική εργασία του, στη δυσμενή μετάθεσή του στην Πρέβεζα, στη χρήση ναρκωτικών (κατηγορία η οποία δεν ευσταθεί). Προφανώς , η πράξη του αυτή ήταν συνδυασμός αρκετών παραγόντων, αν επιπλέον λάβουμε υπόψη ότι έπασχε από σύφιλη, ένα σεξουαλικώς μεταδιδόμενο νόσημα, ανίατο εκείνη την εποχή, το οποίο, πέρα από το ότι ήταν επώδυνο για τον πάσχοντα, αποτελούσε κοινωνικό στίγμα. Εκτός όλων αυτών, όμως, τελευταία υποστηρίζεται ότι ο Καρυωτάκης πιθανόν να έπεσε θύμα σκευωρίας από το Υπουργείο λόγω της αξιόλογης συνδικαλιστικής δράσης που είχε αναπτύξει (γι’ αυτό και η μετάθεση στην Πρέβεζα). Στο πλαίσιο αυτών των διώξεων πιθανολογείται ότι του είχε απευθυνθεί μια κατηγορία που θα μπορούσε να είναι κι αυτή του μαστροπού, κάτι βέβαια που ο νεαρός ποιητής δεν μπόρεσε ν’ αντέξει.

Ο δεσμός με την Πολυδούρη

Η Μαρία Πολυδούρη ερωτεύθηκε τον Καρυωτάκη, όταν γνωρίστηκαν στη Νομαρχία Αθηνών, όπου υπηρετούσαν και οι δύο. Συναντήθηκαν για πρώτη φορά τον Ιανουάριο του 1922 και μεταξύ τους αναπτύχθηκε ένας ισχυρός δεσμός, ο οποίος επηρέασε καθοριστικά τη ζωή και το έργο της. Το καλοκαίρι του 1922 ο Καρυωτάκης ανακάλυψε ότι έπασχε από σύφιλη και ζήτησε από τη Μαρία να χωρίσουν. Αυτή αρνήθηκε και του πρότεινε να παντρευτούν χωρίς να κάνουν παιδιά, κάτι που δε δέχτηκε ο Καρυωτάκης. Η Μαρία αμφέβαλε για την ειλικρίνειά του, θεώρησε ότι η σύφιλη του ήταν απλώς ένα πρόσχημα του αγαπημένου της για να την εγκαταλείψει και πίστεψε ότι η πραγματική αιτία ήταν ο απελευθερωμένος και ατίθασος χαρακτήρας της. 

Το τραγούδι που ακολουθεί είναι σε ποίηση της Μαρίας Πολυδούρη και μουσική Δημ. Παπαδημητρίου. Πρόκειται για ποίημα που έγραψε για τον Κ.Καρυωτάκη

Πηγές

Γ.Σαββίδης, «Κ. Καρυωτάκης, Ποιήματα και Πεζά» εκδ. Εστία

Εγκυκλοπαίδεια Δομή

http://el.wikipedia.org

lifo.gr

Μύρτις

5 Μαρ.
Η Μύρτις

Η Μύρτις

     Tι κι αν πέρασαν 2440 χρόνια από το θάνατό της! Η Μύρτις είναι εδώ. Είναι εδώ να μας θυμίζει απ’ τη μια το αθηναϊκό μεγαλείο του 5ου αι. π.Χ, απ’ την άλλη τις ζοφερές στιγμές των αρχών του Πελοποννησιακού πολέμου.

     Η μικρή κοκκινομάλλα ήταν μόλις 11 χρόνων, όταν έχασε τη ζωή της εξαιτίας του λοιμού, μιας επιδημικής ασθένειας που έπληξε την Αθήνα στο τέλος του 5ου αι. π.χ. Για την ασθένεια αυτή σήμερα οι επιστήμονες πιστεύουν ότι πρόκειται για τυφοειδή πυρετό, από τα συμπεράσματα που έβγαλαν μελετώντας τα δόντια των νεκρών. Αυτός ακριβώς ο τυφοειδής πυρετός στοίχισε τη ζωή τού ενός τρίτου του συνόλου του πληθυσμού της Αθήνας εκείνης της εποχής και, βέβαια, και τη ζωή του μεγάλου πολιτικού άνδρα της Αθήνας του Περικλή.

    Η εντεκάχρονη Μύρτις τάφηκε μάλλον γρήγορα μαζί με άλλους 150 ανθρώπους σ’ έναν ομαδικό τάφο στην περιοχή του Κεραμεικού, καθώς η κατάσταση ήταν τέτοια που δεν επέτρεπε ατομική ταφή συνοδευόμενη από τις καθιερωμένες νεκρικές τιμές.

     Σε ανασκαφές που πραγματοποίησαν οι αρχαιολόγοι στα 1994-95 λόγω των έργων του Μετρό ανακάλυψαν αυτόν τον ομαδικό τάφο και κατάλαβαν ότι πρόκειται για θύματα του τυφοειδούς πυρετού. Ανάμεσα στα πολλά κρανία ξεχώρισαν αμέσως το κρανίο αυτού του εντεκάχρονου κοριτσιού, καθώς ήταν το καλύτερα διατηρημένο από τα οκτώ παιδικά κρανία που βρέθηκαν. Δεν έλειπαν οστά, ενώ είχε στη θέση τους όλα τα δόντια.

     Το φύλο της οι επιστήμονες το συμπέραναν από το πηγούνι της, που δεν είναι τόσο έντονο όσο των αγοριών, τα «μαλακά» τόξα στην περιοχή των φρυδιών και τη διάμετρο των κυνοδόντων της που είναι μικρότερος σε σχέση με τον αγοριών. Όσο για την ηλικία της, αυτή φάνηκε από την εμφάνιση των μόνιμων δοντιών και τη μορφολογία των ακρορριζίων τους.

     Δε χρειάστηκε καιρός να της δώσουν κι όνομα. Το πραγματικό όνομα του κοριτσιού βέβαια δεν το γνωρίζουμε, γι’ αυτό οι επιστήμονες επέλεξαν το «Μύρτις», ένα απλό και εύηχο όνομα. Η Μύρτις λογικά είχε γεννηθεί στην Αθήνα περίπου το 440 π.Χ., ήταν μικρούλα, όταν χτιζόταν ο Παρθενώνας, και ο θάνατος τής στέρησε τις όποιες χαρές της ενήλικης ζωής. Κι όταν λέμε θάνατος, εννοούμε το βιολογικό θάνατο….

      Κι αυτό, γιατί οι επιστήμονες φρόντισαν σήμερα να δώσουν σάρκα (τα οστά … υπήρχαν) στο άτυχο αυτό κορίτσι. Πιο συγκεκριμένα, με τη βοήθεια της σύγχρονης τεχνολογίας και τις εξελιγμένες επιστημονικές γνώσεις ο καθηγητής ορθοδοντικής του Πανεπιστημίου Αθηνών, Μανόλης Παπαγρηγοράκης, έδωσε μια μορφή, που είναι μάλλον πολύ κοντά στην πραγματική της μορφή. Όσο για το χρώμα των μαλλιών, του δέρματος και των ματιών, αυτό επιλέχθηκε με βάση τα χρώματα των ανθρώπων εκείνης της εποχής. Βέβαια, όπως επισήμανε κι ο κ. Παπαγρηγοράκης, θα πρέπει να διευκρινιστεί πως δε γνωρίζουμε σίγουρα αν η Μύρτις ήταν Αθηναία. Υπάρχει η πιθανότητα να ήταν και μια δούλη, οπότε είναι προτιμότερο να μιλάμε για κάτοικο Αθήνας και όχι για Αθηναία.

Το βίντεο που ακολουθεί αναφέρεται στην έκθεση της Μύρτιδος στο Μουσείο Γουλανδρή.

Πηγές

Myrtis.gr

Εφημ. Τα Νέα

Η μάχη του Μαραθώνα

14 Δεκ.

     Το 499 π.Χ. οι ελληνικές πόλεις της Ιωνίας ξεκινούν την ιωνική επανάσταση εναντίον των Περσών που τους επιβάλλουν βαρύτατους φόρους και τους στερούν την ελευθερία. Για την αντιμετώπιση των δυναστών τους ζητούν βοήθεια από τους υπόλοιπους Έλληνες και τελικά έρχονται να τους στηρίξουν μόνο 25 πλοία από την Αθήνα και την Ερέτρια.
      Το 494 π.Χ. η ιωνική επανάσταση καταπνίγεται από τους Πέρσες και ο βασιλιάς Δαρείος αποφασίζει να εκδικηθεί τις δύο ελληνικές πόλεις. Ο στόλος του το 490 π.Χ. καταφθάνει στην Ερέτρια, την οποία και καταστρέφει ολοσχερώς. Στη συνέχεια κατευθύνεται προς την Αττική και προσορμίζεται στον όρμο του Μαραθώνα.

Χάρτης που απεικονίζει τον κόσμο στην περίοδο των περσικών πολέμων

Χάρτης που απεικονίζει τον κόσμο στην περίοδο των περσικών πολέμων

     Στο μεταξύ οι Αθηναίοι πληροφορούνται την απειλή των Περσών και αποφασίζουν να τους αντιμετωπίσουν στο σημείο που αποβιβάστηκαν, δηλαδή στο Μαραθώνα.  Στο Μαραθώνα, που απέχει περίπου 40 χιλιόμετρα από την Αθήνα, παρατάχθηκαν 10.000 Αθηναίοι και προς βοήθειά τους ήρθαν και 1000 Πλαταιείς. Η περσική δύναμη υπολογίζεται ότι ανερχόταν στους 100.000 άνδρες.

     Οι Αθηναίοι είχαν βέβαια ζητήσει βοήθεια από τους Σπαρτιάτες, οι οποίοι όμως υποσχέθηκαν ότι θα έστελναν μετά την πανσέληνο. Οι δύο στρατοί παρατάχθηκαν ο ένας απέναντι στον άλλο και για πέντε ημέρες δεν υπήρχαν συγκρούσεις, γεγονός που βόλευε τους Αθηναίους, οι οποίοι περίμεναν τη σπαρτιατική δύναμη. Τελικά, την ημέρα που διοικητής του ελληνικού στρατού ήταν ο Μιλτιάδης (σύμφωνα με τον ιστορικό Ηρόδοτο, οι στρατηγοί εναλλάσσονταν στην ηγεσία) ελήφθη η απόφαση της διεξαγωγής της μάχης.

      Ο Μιλτιάδης παρέταξε το στρατό με αποδυναμωμένο το κέντρο αλλά ενισχυμένα τα δύο άκρα, προκειμένου να περικυκλώσει τον εχθρό. Στο κέντρο είχαν παραταχθεί ο Θεμιστοκλής και ο Αριστείδης, στο δεξί άκρο ο Καλλίμαχος, ενώ στο αριστερό οι Πλαταιείς.

Η περικεφαλαία του Μιλτιάδη την οποία και αφιέρωσε στο Δία

Η περικεφαλαία του Μιλτιάδη την οποία και αφιέρωσε στο Δία

     Όταν δόθηκε η εντολή για επίθεση, οι Έλληνες επιτέθηκαν με ταχύτητα εναντίον των Περσών, αφενός μεν επειδή το έδαφος ήταν κατηφορικό, αφετέρου δε επειδή ήθελαν ν΄ αποφύγουν τα περσικά βέλη. Οι Πέρσες αιφνιδιάστηκαν με την ορμή των Ελλήνων, γεγονός που έδωσε ισχυρό πλεονέκτημα στα ελληνικά άκρα. Κι ενώ τελικά το ελληνικό κέντρο διασπάστηκε και άρχισε να υποχωρεί μπροστά στις πολύδύναμες και επίλεκτες περσικές δυνάμεις, τα άκρα έτρεψαν σε φυγή τους Πέρσες. Ο περσικός στρατός κυκλώθηκε και όσοι από τους Πέρσες σώθηκαν τράπηκαν σε φυγή προς τα πλοία που βρίσκονταν στη θάλασσα.

Αναπαράσταση Αθηναίου οπλίτη να επιτίθεται στον Πέρση αντίπαλό του

Αναπαράσταση Αθηναίου οπλίτη να επιτίθεται στον Πέρση αντίπαλό του

    Οι Αθηναίοι, φοβούμενοι μήπως οι Πέρσες ανεβούν στα πλοία και πλεύσουν στην αφύλακτη Αθήνα, τους κυνήγησαν με λύσσα και κατάφεραν να σκοτώσουν πολλούς από αυτούς και να καταλάβουν μάλιστα και επτά πλοία. Στο μεταξύ αρκετοί Πέρσες είχαν ήδη πνιγεί στα έλη της περιοχής.

     Οι Πέρσες που έχασαν τη ζωή τους υπολογίζονται σε 6.400, ενώ από τους Αθηναίους και τους Πλαταιείς οι νεκροί ήταν μόνο 192 και 11 αντίστοιχα. Για να τους τιμήσουν μάλιστα οι Αθηναίοι, αποφάσισαν να τους θάψουν στο Μαραθώνα κοντά στο πεδίο της μάχης. Στον τάφο των Αθηναίων, ο Σιμωνίδης έγραψε το παρακάτω επίγραμμα:

Ἑλλήνων προμαχοῦντες Ἀθηναῖοι Μαραθῶνι,
χρυσοφόρων Μήδων ἐστόρεσαν δύναμιν
ΝΕ: Αμυνόμενοι υπέρ των Ελλήνων οι Αθηναίοι στον Μαραθώνα,
κατέστρεψαν τη δύναμη των χρυσοντυμένων Περσών
Ο τύμβος του Μαραθώνα

Ο τύμβος του Μαραθώνα

 

Ιστορίες από τη μάχη….

Ο Αριστείδης ο Δίκαιος

Ο Αριστείδης ο Δίκαιος

   Αριστείδης ο Δίκαιος: Ο Αριστείδης, ο γιος του Λυσιμάχου, ήταν σπουδαίος πολιτικός της Αθήνας και ένας από τους στρατηγούς στη μάχη του Μαραθώνα. Πριν από τη μάχη λέγεται ότι πρώτος αυτός παραιτήθηκε από την στρατηγία και έδωσε τη θέση του στο Μιλτιάδη πείθοντας και τους υπολοίπους να πράξουν το ίδιο, για να υπηρετηθεί αποτελεσματικότερα το συμφέρον της πατρίδας. Ο Αριστείδης έμεινε γνωστός στην ιστορία ως ο Αριστείδης ο Δίκαιος.

   Κυναίγειρος: ο Κυναίγειρος ήταν αδελφός του τραγικού ποιητή Αισχύλου, με τον οποίο και πολέμησε στη μάχη του Μαραθώνα. Μετά την πρώτη φάση της σύγκρουσης και την ήττα των Περσών, οι εναπομείναντες Πέρσες έσπευσαν να διαφύγουν με το στόλο τους. Στο σκληρό αγώνα που ακολούθησε γύρω από τα εχθρικά πλοία ο Κυναίγειρος, προσπαθώντας να εμποδίσει ένα πλοίο να αποπλεύσει το άρπαξε με το χέρι, περιμένοντας να φτάσουν οι συμπολεμιστές του και να το καταλάβουν. Όταν ένας Πέρσης τού ακρωτηρίασε το χέρι, τότε ο Κυναίγειρος έπιασε το πλοίο με το άλλο του χέρι. Όταν ο Πέρσης του έκοψε και το δεύτερο, τότε ο Κυναίγειρος γράπωσε το πλοίο με τα δόντια του. Ξεψύχησε, όταν ο Πέρσης του έκοψε το κεφάλι.

Αναπαράσταση της ηρωικής πράξης του Κυναίγειρου

Αναπαράσταση της ηρωικής πράξης του Κυναίγειρου

 

 

Φειδιππίδης: Ο Φειδιππίδης ήταν ένας διάσημος Αθηναίος δρομέας που λίγο πριν από τη μάχη του Μαραθώνα οι Αθηναίοι τον έστειλαν στη Σπάρτη να ζητήσει βοήθεια. Λέγεται μάλιστα ότι κατάφερε να τρέξει σε δύο ημέρες διακόσια χιλιόμετρα. Σύμφωνα όμως με μια άλλη παράδοση, που δεν επιβεβαιώνεται από τις αρχαίες πηγές, ο Φειδιππίδης ήταν εκείνος που έτρεξε την απόσταση από το Μαραθώνα ως την Αθήνα και ανήγγειλε στους Αθηναίους τη νίκη (Νενικήκαμεν!).

Μάλιστα, το 1896, χρόνια που διεξήχθησαν οι πρώτοι σύγχρονοι Ολυμπιακοί Αγώνες αποφασίστηκε ένα από τα αθλήματα να είναι και ο Μαραθώνιος δρόμος (42,195 χλμ), στον οποίο νικητής υπήρξε ο Σπύρος Λούης.

Ο Σπύρος Λούης

Ο Σπύρος Λούης

Αισχύλος: ο μεγάλος τραγικός ποιητής πολέμησε σε ηλικία 35 ετών στη μάχη του Μαραθώνα. Στη ζωή του κατάφερε χάρη στο ποιητικό ταλέντο να κερδίσει το σεβασμό και την αναγνώριση όλων των Ελλήνων για τις τραγωδίες που παρουσίασε και να πετύχει πολλές νίκες στους δραματικούς αγώνες. Ωστόσο, όταν έφτασε η ώρα του θανάτου του, ζήτησε να βάλουν πάνω από τον τάφο του ένα επίγραμμα το οποίο δεν αναφερόταν καν στην ποιητική του διαδρομή, παρά μόνο στη συμμετοχή του στη μάχη του Μαραθώνα, γεγονός που αποδεικνύει πόση περηφάνια αισθάνονταν οι Αθηναίοι που πήραν μέρος στη μάχη αυτή. Το επίγραμμα είχε ως εξής:

Αἰσχύλον Εὐφορίωνος Ἀθηναῖον τόδε κεῦθει / μνῆμα καταφθίμενον πυροφόροιο Γέλας· / ἀλκὴν δ’ εὐδόκιμον Mαραθώνιον ἄλσος ἄν εἴποι / καὶ βαθυχαιτήεις Μῆδος ἐπιστάμενος.

Στα νεότερα ελληνικά: Το γιο του Ευφορίωνα τον Αθηναίο Αισχύλο κρύβει νεκρόν το μνήμα αυτό της Γέλας με τα στάρια·
την άξια νιότη του θα ειπεί του Μαραθώνα το άλσος κι ο Μήδος ο ακούρευτος οπού καλά την ξέρει.

 

Κι ένα πολύ ωραίο βίντεο με την ψηφιακή αναπαράσταση της μάχης του Μαραθώνα: