Αρχείο | Απρίλιος, 2014

Το δήλιο πρόβλημα

30 Απρ.

Ο διπλασιασμός του κύβου

Ο διπλασιασμός του κύβου

    Πρόκειται για το πρόβλημα του διπλασιασμού του κύβου, ένα από τα μεγαλύτερα άλυτα προβλήματα των μαθηματικών της Αρχαίας Ελλάδας.
      Το πρόβλημα αυτό αφορά στην κατασκευή ενός κύβου με όγκο διπλάσιο από τον όγκο ενός δοσμένου κύβου. Αν και είναι παλιότερο, οφείλει την ονομασία του σε μια επιδημία λοιμού που ενέσκηψε στη Δήλο περίπου το 430 π.Χ. Όταν οι Δήλιοι επισκέφθηκαν το μαντείο των Δελφών, για να βρουν μια λύση, η Πυθία έδωσε χρησμό ότι η επιδημία θα σταματούσε μόνο αν κατασκεύαζαν έναν κυβικό βωμό, διπλάσιο σε μέγεθος από αυτόν που υπήρχε. Οι Δήλιοι αρχικά πίστεψαν ότι το πρόβλημα ήταν απλό και λυνόταν με διπλασιασμό των πλευρών. Όταν ανακάλυψαν ότι αυτό δε διπλασιάζει τον όγκο αλλά τον οχταπλασιάζει, έστειλαν πρέσβεις στην Ακαδημία του Πλάτωνα και ζήτησαν βοήθεια από το μεγάλο φιλόσοφο. Ο Πλάτωνας τότε τους απάντησε ότι ο θεός έδωσε αυτόν τον χρησμό στους Δήλιους, όχι επειδή είχε ανάγκη ενός διπλάσιου βωμού, αλλά για να κατακρίνει και να επιπλήξει τους Έλληνες, επειδή αμελούν τα μαθηματικά και περιφρονούν τη γεωμετρία.
      Σύμφωνα με μια άλλη παράδοση το πρόβλημα προέκυψε, όταν ο βασιλιάς της Κρήτης Μίνωας είχε παραγγείλει να κατασκευαστεί τάφος για τον γιο του Γλαύκο σχήματος κυβικού. Όταν κατασκευάστηκε ο Μίνωας τον θεώρησε μικρό και διέταξε να τον διπλασιάσουν.
      Όπως και να έχει το ζήτημα, η αδυναμία των αρχαίων Ελλήνων να το λύσουν οφείλεται στο ότι το πρόβλημα δε λύνεται με κανόνα και διαβήτη, κάτι που έγινε πλήρως κατανοητό το 19ο αιώνα. Ο Ιπποκράτης ο Χίος απέδειξε περίπου στα μέσα του 5ου αι. π.Χ. ότι το πρόβλημα ανάγεται στο να βρεθούν δύο μέσοι ανάλογοι μεταξύ ενός ευθύγραμμου τμήματος και του διπλάσιού του, δηλαδή να βρεθούν x,y τέτοιοι, ώστε α:x=x:y=y:2α, από την οποία προκύπτει x3 =2α3, δηλαδή ένας κύβος διπλάσιος ενός δοσμένου κύβου.
     Με τα σύγχρονα μαθηματικά πλέον αποδείχθηκε ότι η λύση είναι αδύνατη μόνο με κανόνα και διαβήτη, καθώς όλες οι λύσεις που προτάθηκαν από τους αρχαίους Έλληνες οδηγούσαν σε καμπύλες και επιφάνειες βαθμού μεγαλύτερου του 2. Επομένως, δόθηκε τέλος στην αναζήτηση λύσης αυτής της μορφής.

Άποψη του ιερού νησιού της Δήλου

Άποψη του ιερού νησιού της Δήλου

Advertisements

Σπύρος Λούης

28 Απρ.

Tο κρουασάν, ο καπουτσίνο και η πολιορκία της Βιέννης

9 Απρ.

κρουασαν

Ποιος είπε ότι το κρουασάν είναι γαλλικό και ο καπουτσίνο ιταλικός; Τι σχέση έχουν οι Τούρκοι με το γλυκό αυτό έδεσμα και τον απολαυστικό καφέ;

Η πολιορκία της Βιέννης
     Η ιστορία μάς μεταφέρει στο μακρινό 1683, όταν οι Οθωμανοί πολιόρκησαν για δεύτερη φορά τη Βιέννη (η πρώτη ήταν επί Σουλεϊμάν του Μεγαλοπρεπούς το 1529).
    Ήταν 14 Ιουλίου, όταν τα στρατεύματα του Σουλτάνου Μεχμέτ του Δ’ έφτασαν έξω από τη Βιέννη απαιτώντας την παράδοσή της. Ο επικεφαλής των πολιορκημένων Ερνστ Ρούντιγκερ Γκραφ φον Στάρεμπεργκ, αρνήθηκε να παραδώσει την πόλη, με αποτέλεσμα να ξεκινήσει μια εξοντωτική πολιορκία κατά την οποία πολλοί πέθαναν από πείνα.
      Στις 6 Σεπτεμβρίου καταφτάνουν προς βοήθεια των πολιορκημένων ο δούκας της Λωρραίνης Κάρολος Ε΄ και ο πολωνός βασιλιάς Ιωάννης Γ΄ Σομπιέσκι, καθώς και χριστιανικά στρατεύματα από διάφορες άλλες περιοχές, όπως τη Σαξονία και τη Βαυαρία. Από τη μια μεριά οι σύμμαχοι είχαν καταφέρει να συγκεντρώσουν 84.000 στρατιώτες ενώ οι Οθωμανοί διέθεταν 150.000 στρατιώτες και 12.000 γενίτσαρους.

 

Η πολιορκία της Βιέννης

Η πολιορκία της Βιέννης

     Η μάχη που ακολούθησε διεξήχθη όχι μόνο υπέργεια αλλά και υπόγεια. Πιο συγκεκριμένα, στον οθωμανικό στρατό υπήρχαν λαγουμιτζήδες, των οποίων η δουλειά ήταν να σκάβουν λαγούμια, τούνελ δηλαδή, κάτω από τα τείχη των πόλεων και στη συνέχεια να τα ανατινάζουν επιτυχώς με εκρηκτικά.
     Ωστόσο, αυτή τη φορά η αποστολή τους δε στέφθηκε με επιτυχία. Σύμφωνα με την παράδοση, αυτοί που αντιλήφθηκαν τους λαγουμιτζήδες ήταν οι βιεννέζοι αρτοποιοί, οι οποία τα ξημερώματα άκουσαν τις αξίνες και ειδοποίησαν το συμμαχικό χριστιανικό στρατό για την επικείμενη εισβολή.
     Για την ιστορία, οι σύμμαχοι Γερμανοί. Πολωνοί κα Αυστριακοί ήταν αυτοί που επικράτησαν, ενώ οι Οθωμανοί άφησαν στο πεδίο της μάχης περίπου 15.000 νεκρούς και τραυματίες, καθώς και 5.000 αιχμαλώτους. Με τη νίκη αυτή ανακόπηκε οριστικά η πορεία των Οθωμανών προς τα Δυτικά και άρχισε η αργή αλλά σταθερή παρακμή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Το κρουασάν

    Πάντως, οι βιεννέζοι αρτοποιοί, για να γιορτάσουν τη μεγάλη νίκη και , ίσως, και τη δική τους συμβολή σ’ αυτή, θέλησαν να φτιάξουν ένα γλύκισμα. Έτσι, δίπλωσαν τη ζύμη που χρησιμοποιούσαν μέχρι τότε για τα γλυκά τους με τέτοιο τρόπο, ώστε να έχει το σχήμα της τουρκικής ημισελήνου. Στο γλύκισμα αυτό, που μοιάζει με μισοφέγγαρο, έδωσαν το όνομα κρουασάν. Τη βιεννέζη προέλευση του κρουασάν επιβεβαιώνει και το γεγονός ότι στη γαλλική γλώσσα τα διάφορα είδη κρουασάν ονομάζονται «viennoiserie». Όσο για τους Γάλλους, αυτοί πιστεύουν ότι τα κρουασάν τα έφερε στη χώρα τους το 1770 η βιεννέζικης καταγωγής και μετέπειτα αμφιλεγόμενη ως προσωπικότητα βασίλισσα της Γαλλίας Μαρία Αντουανέτα.

Οθωμανική σημαία του 1683

Οθωμανική σημαία του 1683

Μια άλλη εκδοχή όχι και τόσο τιμητική…
    Σύμφωνα με μια άλλη εκδοχή κάποιοι βιεννέζοι αρτοποιοί συνειδητοποιούν κατά τη διάρκεια της πολιορκίας από τους Οθωμανούς ότι η κατάσταση είναι ζοφερή και, θεωρώντας αναπόφευκτη την κατάληψη της πόλης από εχθρικές τουρκικές δυνάμεις, αποφασίζουν να κάνουν κάτι, για να κερδίσουν την εύνοια των κατακτητών: κάνουν κρουασάν σε σχήμα ημισελήνου, προς τιμή της οθωμανικής σημαίας, για να τα προσφέρουν στους οθωμανούς στρατιώτες, προκειμένου να κερδίσουν την επιείκειά τους κατά την είσοδό τους στην πόλη.

Ο καπουτσίνο
     Οι αναφορές της παράδοσης δεν περιορίζονται μόνο στα κρουασάν. Μετά τη μάχη λέγεται ότι οι Αυστριακοί βρήκαν πολλά σακιά με καφέ στο τουρκικό στρατόπεδο. Τα σακιά αυτά ο πολωνός βασιλιάς Ιωάννης Γ΄ Σομπιέσκι τα χάρισε στο Φράνσιζεκ Γερζί Κουλτσζίκι, έναν κατάσκοπο, θέλοντας να τον τιμήσει για τις υπηρεσίες του κατά την πολιορκία της Βιέννης. Ο Κουλτσζίσκι, τότε, άνοιξε το πρώτο καφέ στην πόλη, χάρη στο οποίο έκανε τον καφέ ιδιαίτερα δημοφιλή.
     Ο μύθος μάλιστα λέει ότι στο καφέ είτε ο ίδιος ο Κουλτσζίκι είτε ο Μάρκο ντ’ Αβιάνο, καπουτσίνος μοναχός και έμπιστος του ρωμαίου αυτοκράτορα Λεοπόλδου Α΄, πρόσθεσε μέλι και γάλα στον πικρό καφέ, εφευρίσκοντας έτσι τον «καπουτσίνο» και θέτοντας τα θεμέλια για τη φήμη του βιεννέζικου καφέ σε ολόκληρο τον κόσμο.
      Σύμφωνα με άλλη ερμηνεία, ωστόσο, το ιταλικό όνομα cappuccino, προέρχεται από τη λέξη «cappuccio», την κουκούλα που συνήθιζαν να φορούν στο Τάγμα των Καπουτσίνων μοναχών, το οποίο δημιουργήθηκε το 1525 και έπαιξε σημαντικό ρόλο στην επαναφορά του Καθολικισμού στην Ευρώπη. Συγκεκριμένα, ονομάστηκε έτσι, γιατί το χρώμα του καφέ έμοιαζε με το χρώμα του ράσου των Καπουτσίνων.

Το εσωτερικό βιεννέζικου καφέ (Café Central)

Το εσωτερικό βιεννέζικου καφέ (Café Central)

Πηγές
Εφημερίδα Το Βήμα
www.opensalon.com

Η ιστορία της ανθρωπότητας σε δύο λεπτά

6 Απρ.

Ένα ενδιαφέρον βίντεο, το οποίο μέσα από τη γρήγορη εναλλαγή εικόνων παρουσιάζει την ιστορία μας από τη δημιουργία του πλανήτη μας ως σήμερα.