Αρχείο | Νοέμβριος, 2014

Μεγάλη Ελλάδα

27 Νοέ.
Χάρτης της Μεγάλης Ελλάδας

Χάρτης της Μεγάλης Ελλάδας
Πηγή φωτογραφίας: egregores.wordpress.com

Η Μεγάλη Ελλάδα ή Magna Grecia (ή, σπανιότερα, Grande Ellade) στα ιταλικά ήταν η επικράτεια των διαφόρων αρχαίων ελληνικών αποικιών στη Σικελία και στη Νότια Ιταλία.

Oι πρώτες ελληνικές αποικίες ιδρύθηκαν γύρω στο 750 π.Χ. στη Καλαβρία, τη Σικελία και την Απουλία. Είχαν την τυπική ελληνική μορφή της πόλης-κράτους και διατηρούσανε στενές σχέσεις με τις μητροπόλεις τους. Υπήρχαν πόλεις δωρικές, όπως ο Τάρας, οι Συρακούσες και η Γέλα, ιωνικές, όπως η Ελέα και η Κύμη, αλλά και αχαϊκές, όπως ο Κρότων και η Σύβαρις.

Συχνά μεταξύ των αποικιών ξεσπούσαν συγκρούσεις, ενώ εντός αυτών υπήρχαν πολιτικές διαμάχες, γεγονός που βοήθησε στην ανάπτυξη της ρητορικής τέχνης. Εκτός της ρητορικής, καλλιεργήθηκαν η φιλοσοφία, τα μαθηματικά (βλ. Πυθαγόρας) και η πολιτική επιστήμη.  Γενικά, η πολιτιστική συμβολή των Ελλήνων της Μεγάλης Ελλάδας ήταν σημαντική: για παράδειγμα, η γραφή που οι Ρωμαίοι υιοθετήσανε προέρχεται από τα δυτικοελληνικά της Κύμης.

Το τέλος της ακμής της Μεγάλης Ελλάδας ήρθε λόγω της επεκτατικής πολιτικής της Ρώμης. Το έτος 272 π.Χ. καταστράφηκε ο Τάρας και χάθηκε το μεγαλύτερο μέρος των κατοίκων του, γιατί επαναστάτησαν και βοηθήσανε τον Πύρρο στον πόλεμό του κατά των Ρωμαίων.

Ωστόσο, η Μεγάλη Ελλάδα συνέχισε να υπάρχει ως πνευματικό-πολιτιστικό δημιούργημα, αφού ακόμα σήμερα ένα μέρος του πολιτισμού, των ηθών, των εθίμων και της ελληνικής γλώσσας υπάρχουν στη Κάτω Ιταλία.

Η ΜΕΓΑΛΗ ΕΛΛΑΔΑ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ

Από τον 6ο αι. μ.Χ. και μετά εγκαταστάθηκαν στην περιοχή βυζαντινοί στρατιωτικοί και πολιτικοί υπάλληλοι, καθώς ο στρατηγός τού αυτοκράτορα Ιουστινιανού, Βελισάριος, το 535 μ.Χ. αποβιβάστηκε στη Σικελία και απελευθέρωσε το νησί και την Καλαβρία από τους Γότθους.

Τον 7ο και 8ο αι μ.Χ. ο ελληνικός πληθυσμός που κατοικούσε από την αρχαιότητα ακόμη στη Σικελία και στη Ν. Ιταλία αυξήθηκε, καθώς πολλοί Έλληνες μετακινήθηκαν από την Ελλάδα στις περιοχές αυτές λόγω των επιδρομών των Σλάβων.

Τον 9ο αιώνα (περίοδος εικονομαχίας) η Νότια Ιταλία κατακλύστηκε από μοναχούς, οι οποίοι ίδρυσαν μοναστήρια, έκτισαν βυζαντινούς ναούς, που σώζονται μέχρι σήμερα.

Στις αρχές του 10ου αι., όταν η Σικελία έπεσε στα χέρια των Αράβων, οι Έλληνες της Σικελίας εγκατέλειψαν τις εστίες τους και κατέφυγαν στη Ν. Ιταλία, όπου και ενίσχυσαν περαιτέρω το ελληνικό στοιχείο της περιοχής.

Κατά τον 11ο και 12ο αι. έχουμε μεταναστευτικά ρεύματα από την Πελοπόννησο κυρίως, αλλά και από άλλα μέρη της Ελλάδος. Με την τουρκική υποδούλωση της Ελλάδος σ’ όλη τη διάρκεια της τουρκοκρατίας συνεχώς κατέφευγαν εκεί φυγάδες Έλληνες. Έτσι, ο ελληνισμός της Κάτω Ιταλίας κατόρθωσε να επιβιώσει και να ακμάζει εκεί χάρη στους συνεχείς εποικισμούς ελληνικών πληθυσμών.

Η «ΜΕΓΑΛΗ ΕΛΛΑΔΑ» ΣΗΜΕΡΑ

» [..] Στη Σικελία, θα συναντήσουμε την επαρχία της Μεσσήνας, που το όνομά της είναι μια παραλλαγή της λέξης «Μεσσηνία», δηλαδή του ομώνυμου ελληνικού νομού της Πελοποννήσου με πρωτεύουσα την Καλαμάτα. Ονομάζεται έτσι, διότι, όταν πριν από δυόμισι χιλιάδες χρόνια, το 500 π.Χ. είχε ξεσπάσει ο Μεσσηνιακός πόλεμος ανάμεσα στους Μεσσήνιους και τους Δωριείς κατακτητές από τη γειτονική Λακωνία, οι Μεσσήνιοι τράπηκαν σε άτακτη φυγή και κατέπλευσαν στα γειτονικά παράλια της Νότιας Ιταλίας, με την ελπίδα να ξαναφτιάξουν τις ρίζες και τον πολιτισμό τους.

Η περιοχή της Απουλίας
Πρώτος σταθμός στο ταξίδι μας προς τη Μεγάλη Ελλάδα είναι το χωριό Στερνατιά, στη βορειοδυτική χερσόνησο του ιταλικού ποδιού. Η ονομασία αυτή προέρχεται από της λέξη Στερνός, δηλαδή ο τελευταίος, ο πιο απομακρυσμένος. Γι’ αυτό μην ξαφνιστείτε, αν κάτω από τη λέξη Στερνατιά δείτε να γράφει «KALOS IRTATE» (Ναι! Καλώς ήρθατε).

kalosirtate

Μέχρι την εποχή του Μεσαίωνα, τα ελληνόφωνα χωριά της Απουλίας αριθμούσαν τα είκοσι επτά. Σήμερα έχουν απομείνει μόνον εννέα: η Καλημέρα, το Καστρινιάνο Ντεϊ Γκρέτσι, το Κοριλιάνο, το Μαρτάνο, το Μαρτινιάνο, το Σολέτο, η Στερνατιά και το Τζολίνο.

Η περιοχή της Καλαβρίας
Στη δυτική χερσόνησο της Νότιας Ιταλίας, απέναντι από τον κρατήρα της Αίτνας, βρίσκεται ο άλλος άξονας της Μεγάλης Ελλάδας, η Γκρέτσια Καλαβρίνα, δηλαδή η Ελλάδα της Καλαβρίας. Αν και μεταξύ τους οι δυο περιοχές δεν διατηρούν ιδιαίτερα στενές επαφές, ωστόσο κρατούν αναλλοίωτη την κοινή καταγωγή, όπως είναι η λαογραφική παράδοση με χαρακτηριστικό δείγμα τα νοσταλγικά τραγούδια που θα ακούσουμε στις γιορτές και τα πανηγύρια.

Εννέα είναι και τα χωριά που θα συναντήσουμε στη Γκρέτσια Καλαβρίνα: το Χωρίο Βούα, ο Γυαλός του Βούα, το Ροχούδι, το Χωρίο Ροχούδι, το Βουνί, το Χωρίο Βουνίου, το Γκαλλιτσανό, το Κοντοφούρι και η Αμυνταλία ή Αμεντολέα. Εδώ, στις πλαγιές του Ασπρομόντε κατοικούν εννέα χιλιάδες ελληνόφωνοι κάτοικοι. Ασπρομόντε: μια λέξη ελληνικής καταγωγής, που σημαίνει Άσπρο Βουνό.

H καταγωγή της Μεγάλης Ελλάδας
Οι Ιταλοί γλωσσολόγοι του περασμένου αιώνα, πίστευαν ότι τα ελληνικά αυτά χωριά ιδρύθηκαν κατά τη βυζαντινή περίοδο, όταν χιλιάδες κάτοικοι από τα παράλια της Ελλάδας αποφάσισαν να μεταναστεύσουν.

Οι μακρόχρονες όμως μελέτες στα αρχαιολογικά ευρήματα της Μεγάλης Ελλάδας, απέδειξαν ότι η ιστορία της ξεκινά πράγματι από τα χρόνια των Μεσσηνιακών Πολέμων. Από τότε άλλωστε υπήρχε και η αρχαία λατινική λέξη Ρέτζιο (Reggio) που σημαίνει «περιοχή» και σήμερα τη συναντάμε σε όλες σχεδόν τις σύγχρονες γλώσσες. Στα αγγλικά λέμε Ρίτζιον (Region), στα γαλλικά Ρεζιόν και στα ιταλικά Ρετζιόνε. Αυτή η λέξη λοιπόν ανακαλύφθηκε ότι προέρχεται από την αρχαία ελληνική τοποθεσία «Ρήγιο». Ένα άλλο εντυπωσιακό παράδειγμα είναι η πόλη Οτράντο (Otranto) που προέρχεται από την ελληνική λέξη Υδρούς, από το «ύδωρ» που σημαίνει «νερό».

Αργότερα, κατά τα χρόνια της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας θα συναντήσουμε αμέτρητους ναούς που είναι αφιερωμένοι σε θεότητες του Ελληνικού Δωδεκάθεου, αλλά και αντικείμενα καθημερινής χρήσης με ελληνικές ρίζες. Ας δούμε για παράδειγμα τη βυζαντινή λέξη «σκίφος» που δεν είναι άλλη από το γνωστό ξίφος. Οι επιστήμονες αναζητούσαν επίμονα τις αιτίες που ανάγκασαν τους ντόπιους να κάνουν αναγραμματισμό (δηλαδή να αλλάξουν τη σειρά των γραμμάτων μέσα στην ίδια λέξη), μέχρι τη στιγμή που ο Έλληνας γλωσσολόγος Αναστάσιος Καραναστάσης ανακοίνωσε ότι οι αρχαίοι Πελοποννήσιοι συνήθιζαν να κάνουν αναγραμματισμό σε όσες λέξεις είχαν δύο συνεχόμενα σύμφωνα: όπως π.χ. «σπαλίς» = «ψαλίς» (δηλαδή ψαλίδι).

Ένα παραδοσιακό τραγούδι της «Γρικάνικης Διαλέκτου»
Ήθελα ριντινέντα να γιουρίσω,

Να βαστάζω φόρτσα πάντα,
Να πετνάσω, να στασώ’ς
Τη Νάπολη τσαί να φιλήσω
Τσείνο που τόσον γάπησα τσαί
Να γιουρίσω

Ήθελα χελιδόνι να γίνω
να’ χω Δύναμη πάντα να πετώ
να φτάσω Στη Νάπολη
και να φιλήσω κείνον που τόσο αγάπησα
και να γυρίσω».

Το κείμενο είναι της δημοσιογράφου Έλενας Ρέντα

 

Η γκρεκάνικη γλώσσα
Οι όροι «Γκρεκάνοι» και «Γκρεκάνικα» δημιουργήθηκαν το 15ο αιώνα, ενώ το 1997, ο Giuseppe Nucera αναφέρει ότι «ως προς την γκρεκάνικη διάλεκτο, πρόκειται για μια μικρή-μεγάλη γλωσσική νήσο, η οποία με υπερηφάνεια ανεκάλυψε την συμμετοχή της στην αρχαία ελληνική ρίζα».
Είναι αξιοθαύμαστο το πώς διατήρησε τη γλώσσα του, έστω και ελαφρά αλλοιωμένη, έστω και γραμμένη με το «λατινικό» αλφάβητο.

Παραδείγματα επιρροών από δωρικά και ομηρικά στοιχεία:

«ampi to cipo mu» = γύρω από τον κήπο μου (ampi – αμφί)
«chiru ene» = χείρον ένι, χειρότερο είναι
«afte iane» = εχθές ήταν (iane – ομηρικό «ήεν»)
«is kanni?» = ποιος κάνει; (is – ερωτ. αντωνυμία «τις»)
Άλλα παραδείγματα από τα Γκρεκάνικα
  • addomata = εβδομάδα (settimana στα ιταλικά)
    Το «βδ» μετατράπηκε σε «dd»
  • afidi = φίδι (serpe στα ιταλικά)
    π.χ. «A’ fidia en kannune kako» (=τα φίδια δεν κάνουνε κακό)
  • agapi = αγάπη, στοργή, πάθος, πίστη (affetto στα ιταλικά)
    π.χ. «O pedi-mmu kanni in agapi min Maria» (= ο γιος μου είναι αρραβωνιασμένος με τη Μαρία)
  • Avrili = Απρίλης (aprile στα ιταλικά)
    π.χ. «Feo o Paska pefti ste dekapente ti avriliu» (=φέτος το Πάσχα πέφτει στις 15 του Απρίλη)
  • brokka = πηρούνι (forchetta στα ιταλικά)
    Πιθανόν η λέξη να προέρχεται από την ελληνική «πρόκα»
  • cero = καιρός (tempo στα ιταλικά)
    π.χ. «Simmeri o cero in vasta-ti mavri» (=σήμερα ο καιρός είναι στις μαύρες του, είναι άσχημος δηλαδή)
  • chari = χάρις (grazia στα ιταλικά)
    «chari», «grazia» και τα δύο προέρχονται από την ελληνική λέξη «χάρις»
  • choreo = χορεύω (ballo στα ιταλικά)
    π.χ. «su serri na choressi?» (= εσύ ξέρεις να χορέψεις;)

Η γκρεκάνικη μουσική

ΚΑΙ ΔΥΟ ΕΚΠΟΜΠΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΕΛΛΗΝΟΦΩΝΟΥΣ ΤΗΣ ΚΑΤΩ ΙΤΑΛΙΑΣ

Πηγές

kalithalassa.info

italianogr.blogspot.gr

neb.gr

wikipedeia.gr

ethnos.gr

Advertisements

Η ΕΞΟΔΟΣ ΤΟΥ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΟΥ

27 Νοέ.

Το Μεσολόγγι, πόλη της Δυτικής Στερεάς και με θέση κομβικής σημασίας, σήκωσε τη σημαία της επανάστασης στις 20 Μαΐου του 1821. Στην πόλη αυτή έλαβε χώρα η συνέλευση της Δυτικής Ελλάδας και εκεί συνέχεια ορίστηκε η έδρα της διοίκησης του Αγώνα στην περιοχή.

ΧΆΡΤΗΣ

Η θέση του Μεσολογγίου και τα εχθρικά στρατεύματα

Η πρώτη πολιορκία
Το Μεσολόγγι πολιορκήθηκε για πρώτη φορά από τους Τούρκους το 1822. Τα στρατεύματα του Κιουταχή, που είχε νικήσει τους Έλληνες στο Πέτα, και του Ομέρ Βρυώνη, που είχε ολοκληρώσει την υποταγή του Σουλίου, ενώθηκαν και βάδισαν εναντίον της πόλης. Ωστόσο, ύστερα από δύο μήνες οι Τούρκοι αναγκάστηκαν να λύσουν την πολιορκία έχοντας υποστεί σοβαρές απώλειες.
Την επόμενη χρονιά ένα νέο τουρκικό στράτευμα κατευθύνθηκε προς το Μεσολόγγι. Επιχείρησε, όμως, πρώτα να καταλάβει το γειτονικό Αιτωλικό. Ωστόσο, λόγω της αποτυχίας κατάληψης του Αιτωλικού εγκαταλείφθηκε και το σχέδιο επίθεσης στο Μεσολόγγι.

Ο Λόρδος Μπάιρον στο Μεσολόγγι. Ο άγγλος φιλέλληνας πέθανε στο Μεσολόγγι τον Απρίλη του 1824 και με το θάνατό του έκανε ήδη γνωστή την πόλη στην Ευρώπη πριν από τη δεύτερη πολιορκία

Ο Λόρδος Μπάιρον στο Μεσολόγγι. Ο άγγλος φιλέλληνας πέθανε στο Μεσολόγγι τον Απρίλη του 1824 και με το θάνατό του έκανε ήδη γνωστή την πόλη στην Ευρώπη πριν από τη δεύτερη πολιορκία

Η δεύτερη πολιορκία και η έξοδος
Το 1825 ο Κιουταχής συγκέντρωσε μεγάλο στρατό στη Λάρισα και κατευθύνθηκε στο Μεσολόγγι. Στα τέλη Απριλίου 1825 στρατοπέδευσε στην περιοχή και ξεκίνησε την πολιορκία του Μεσολογγίου. Όλες οι επιθέσεις που επιχείρησε ο Κιουταχής εναντίον της πόλης απέτυχαν, όπως και η προσπάθεια του να αποκλείσει τον ανεφοδιασμό της πόλης από στεριά και θάλασσα. Οι πολιορκημένοι ήρθαν σε συνεννόηση με τον Καραϊσκάκη ο οποίος διεξήγαγε πόλεμο φθοράς στα νότα του στρατεύματος του Κιουταχή, αναγκάζονταν τον να περάσει σε θέση άμυνας, τον Οκτώβριο του 1825.

ιμπραήμ

Ο Ιμπραήμ

Η άφιξη του Ιμπραήμ
Στα τέλη, όμως, του 1825 για ενίσχυση του Κιουταχή έσπευσε ο Ιμπραήμ με τον αιγυπτιακό του στρατό από την Πελοπόννησο. Λέγεται, μάλιστα, ότι βλέποντας τα οχυρωματικά έργα του Μεσολογγίου είπε περιφρονητικά στον Κιουταχή: «Πώς; Επί οκτώ μήνες σ’ εμπόδισε αυτός ο φράχτης; Εγώ σε οκτώ ημέρες κυρίεψα το Ναβαρίνο!». Ο υπονοούμενος κομπασμός ασφαλώς δε δικαιώθηκε, αφού η πολιορκία κράτησε ως τον Απρίλιο του 1826.
Ωστόσο, με την άφιξη των Αιγυπτίων του Ιμπραήμ η πολιορκία ξανάρχισε σφοδρότερη. Παρόλα αυτά μέχρι τον Φεβρουάριο του 1826 οι Τούρκοι δεν είχαν σημειώσει καμία επιτυχία. Αυτό οφείλεται α) στο γεγονός ότι ο Ανδρέας Μιαούλης με τον στόλο του κατάφερνε να ανεφοδιάζει το Μεσολόγγι, β) στη ζηλοφθονία μεταξύ Ιμπραήμ και Κιουταχή και γ) προπάντων, στην απαράμιλλη ανδρεία των υπερασπιστών της πόλης.

Ο κλοιός σφίγγει
Από το Μάρτιο όμως η κατάσταση άρχισε να αλλάζει με την κατάληψη από τους Τούρκους στρατηγικών νησίδων της λιμνοθάλασσας, όπως το Βασιλάδι και ο Ντολμάς. Οι Έλληνες κατάφεραν να διατηρήσουν τον έλεγχο της νησίδας Κλείσοβα ύστερα από μία σφοδρή μάχη στην οποία τα στρατεύματα του Ιμπραήμ είχαν πολύ βαριές απώλειες. Όμως η δυνατότητα του ελληνικού στόλου να ανεφοδιάσει την πόλη είχε καταστεί αδύνατη, με αποτέλεσμα οι αμυνόμενοι να βρεθούν σε δυσχερέστατη θέση. Από τα μέσα Φεβρουαρίου του 1826 η κατάσταση γίνεται τραγική. Πολλές οικογένειες είχαν αρχίσει να στερούνται εντελώς τα τρόφιμα και αναγκάζονταν να σφάζουν άλογα, μουλάρια, γαϊδούρια και κατόπιν σκύλους, γάτες, ποντικούς. Αλλά και αυτά έλειψαν. Από τις 16 Μαρτίου άρχισαν να τρώνε αρμυρίκια, πικρά χόρτα που φύτρωναν κοντά στη θάλασσα. Ο υποσιτισμός και οι αρρώστιες εξασθένιζαν τους ρωμαλέους οργανισμούς των ανδρών της φρουράς και προκαλούσαν πολλούς θανάτους.

νε

Το Μεσολόγγι σήμερα (αεροφωτογραφία)

Η απόφαση για την ηρωική έξοδο
Μπροστά σε αυτή την κατάσταση το συμβούλιο των οπλαρχηγών και προκρίτων της πόλης πήρε την απόφαση για την έξοδο των κατοίκων από το Μεσολόγγι. Η έξοδος ορίστηκε για την νύχτα του Σαββάτου του Λαζάρου με ξημερώματα Κυριακής των Βαΐων, μεταξύ 10ης και 11ης Απριλίου. Φρόντισαν μάλιστα να ειδοποιήσουν τους Έλληνες του στρατοπέδου της Δερβέκιστας να κάνουν αντιπερισπασμό στους Τούρκους.
Την αυγή της 9ης Απριλίου σε σύσκεψη αποφάσισαν α) να σκοτώσουν όλους τους αιχμάλωτους, β) να θανατώσουν όλα τα γυναικόπαιδα, προκειμένου να μην πέσουν στα χέρια των εχθρών (η σκέψη αυτή τελικά δεν προχώρησε) και γ) οι ασθενείς και τραυματίες, εξακόσιοι περίπου στον αριθμό, να μεταφερθούν (με τη συναίνεσή τους) στα πιο οχυρωμένα μεγάλα σπίτια κι εκεί να πεθάνουν πολεμώντας.

Το σχέδιο εξόδου
Το μεσημέρι της 10ης Απριλίου καταρτίστηκε το σχέδιο εξόδου. Το σχέδιο προέβλεπε την έξοδο από τρία διαφορετικά σημεία. Aπό τα τρία σώματα που σχηματίστηκαν τα δύο αποτελούνταν από τους ενόπλους με επικεφαλής τους Νότη Mπότσαρη και Δημήτρη Μακρή, ενώ στο τρίτο σώμα θα βρίσκονταν οι άμαχοι, τους οποίους θα συνόδευε μικρός αριθμός ενόπλων

Ο αντιπερισπασμός και η προδοσία
Πράγματι, το δειλινό μαζεύτηκαν όλοι στις καθορισμένες θέσεις απ’ όπου θα εξορμούσαν. Στις 6.30 το ελληνικό σώμα από τη Δερβέκιστα που είχε φτάσει για αντιπερισπασμό άρχισε να πυροβολεί. Όμως από τους τυφεκισμούς οι πολιορκημένοι κατάλαβαν ότι οι Έλληνες αυτοί ήταν γύρω στους τριακόσιους και απογοητεύθηκαν. Την ίδια στιγμή ο Ιμπραήμ άρχισε ανελέητο βομβαρδισμό, γεγονός που δημιούργησε στους πολιορκημένους την εντύπωση ότι προδόθηκαν. Η αλήθεια βέβαια είναι ότι δεν προδόθηκαν από τους πυροβολισμούς αυτούς, αλλά από έναν αγγελιοφόρο παπά που είχε συλληφθεί ή από έναν ξένο (πιθανώς Βούλγαρο) που είχε αυτομολήσει.

Η δύναμη του εχθρού
Το Μεσολόγγι το είχαν περικυκλώσει δύο συντάγματα, ενώ η θάλασσα ήταν γεμάτη σχεδίες και αβαθή πλοιάρια. Εκτός αυτών, τρία ακόμη τάγματα από 2.400 άνδρες ήταν μπροστά από τη σκηνή του Ιμπραήμ έτοιμα να συνδράμουν. Παράλληλα, θέση είχαν πάρει 1000 ιππείς και 2000 Αλβανοί από την Κρήτη.

Η έξοδος
Όταν νύχτωσε, οι πολιορκημένοι άρχισαν να περνούν από τις γέφυρες απαρατήρητοι, καθώς ένα σύννεφο είχε καλύψει το φεγγάρι. Μόλις όμως ξαναφάνηκε το φεγγάρι, οι Τουρκοαιγύπτιοι άρχισαν πυκνά πυρά τουφεκιών και κανονιών προκαλώντας μεγάλες απώλειες. Ύστερα από μια ώρα αναμονής οι Μεσολογγίτες αποφάσισαν να εφορμήσουν.
Tα δύο σώματα των ενόπλων κατάφεραν πολεμώντας να ανοίξουν διαδρόμους μέσω των εχθρικών σωμάτων και να φτάσουν καταδιωκόμενοι στην περιοχή του βουνού του Ζυγού. Aπό εκεί πέρασαν στα Σάλωνα (Άμφισσα) αρχικά και στο Ναύπλιο στη συνέχεια, όπου έτυχαν υποδοχής ηρώων. O μύθος της «φρουράς του Μεσολογγίου» είχε ήδη δημιουργηθεί.
Tο τρίτο σώμα, ωστόσο, δεν κατάφερε να διαφύγει. Την ώρα της εφόρμησης ακούστηκε η κραυγή «Οπίσω, οπίσω, μωρέ παιδιά», με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί μεγάλη σύγχυση. Οι περισσότεροι γύρισαν πίσω στην πόλη και χάθηκαν μαζί της.

ΒΡΥΖΑΚΗΣ

Η έξοδος του Μεσολογγίου. Πίνακας του Θεοδ. Βρυζάκη, 1853

Ανατινάξεις
Στο μεταξύ, την ώρα που γινόταν η ηρωική έξοδος, μέσα στο Μεσολόγγι εκτυλίχθηκαν δραματικές σκηνές: ο δημογέροντας Χρήστος Καψάλης, όταν κυκλώθηκε από τους εισβολείς στο σπίτι του, όπου είχαν συγκεντρωθεί τραυματίες, γέροντες και γυναικόπαιδα, έβαλε φωτιά στην πυριτιδαποθήκη. Στην ίδια πράξη αντίστασης προέβη και ο μητροπολίτης Ρωγών Ιωσήφ, ο οποίος ανατίναξε τον Ανεμόμυλο, όταν κυκλώθηκε από τους εχθρούς. Το πρωί της 10ης Απριλίου, ανήμερα των Βαΐων, η οθωμανική ημισέληνος κυμάτιζε στα χαλάσματα του Μεσολογγίου.

κΑΨΑΛΗΣ

Η ανατίναξη της πυριτιδαποθήκης

Οι απώλειες
Οι πληροφορίες για τις απώλειες των Ελλήνων κατά την πολιορκία και την έξοδο είναι αντιφατικές. Πιθανότερο φαίνεται ότι από τους 3.000 που πήραν μέρος στην έξοδο, οι 1.700 έπεσαν ηρωικά μαχόμενοι. Ανάμεσα στους νεκρούς, ο Ιωάννης Παπαδιαμαντόπουλος, ο Μιχαήλ Κοκκίνης, ο Αθανάσιος Ραζηκότσικας, ο Νικόλαος Στορνάρης, ο γερμανός εκδότης της εφημερίδας «Ελληνικά Χρονικά» Ιάκωβος Μάγιερ και άλλοι γερμανοί φιλέλληνες. Γύρω στα 6.000 γυναικόπαιδα οδηγήθηκαν για να πουληθούν στη Μεθώνη και στα σκλαβοπάζαρα της Κωνσταντινούπολης και της Αλεξάνδρειας. Οι απώλειες για τους τουρκοαιγύπτιους εισβολείς ανήλθαν σε 5.000 άνδρες.

265px-Eugène_Ferdinand_Victor_Delacroix_017

Ευγένιος Ντελακρουά, Η Ελλάς εκπνέει πάνω στα ερείπια του Μεσολογγίου.

Η συνέχεια και η απελευθέρωση
Αμέσως μετά την κατάληψη του Μεσολογγίου, ο Κιουταχής με τον στρατό του κατευθύνθηκε προς την Ανατολική Στερεά Ελλάδα, με αντικειμενικό σκοπό την κατάληψη της Αττικής. Ο Ιμπραήμ επανήλθε στην Πελοπόννησο, για να εξαλείψει και τις τελευταίες εστίες αντίστασης σε Μάνη και Αργολίδα.
Το Μεσολόγγι απελευθερώθηκε στις 11του Μάη του 1829.
Το 1937 αναγνωρίστηκε ως «Ιερά Πόλις» και η Κυριακή των Βαΐων ορίστηκε ως επέτειος της εξόδου.

κηπος-των-ηρώων

Ο κήπος των ηρώων. Στο χώρο αυτό βρίσκονται σήμερα τα οστά ηρώων που έπεσαν κατά την έξοδο.

Σημασία εξόδου
Η Επανάσταση μετά την πτώση του Μεσολογγίου είχε σχεδόν κατασταλεί. Η πτώση του οδήγησε στη διάλυση της τρίτης εθνοσυνέλευσης της Επιδαύρου του 1826 και στην παραίτηση της κυβέρνησης Κουντουριώτη. Η φλόγα του αγώνα, όμως, παρέμεινε άσβεστη. Στο εξωτερικό αναθερμάνθηκε το φιλελληνικό κίνημα και επιταχύνθηκαν οι διαδικασίες για επίτευξη συμφωνίας μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων για την τελική λύση του ελληνικού ζητήματος.

Σχετική με το θέμα και η εκπομπή «Μηχανή του χρόνου» του Χρ. Βασιλόπουλου

Πηγές
-Εγκυκλοπαίδεια Πάπυτους Λαρούς Μπριτάνικα
– Κ.Μ. Γουντχάουζ, Ο πόλεμος της ελληνικής ανεξαρτησίας
http://www.ime.gr
-www.wikipaideia.gr
-www.sansimera.gr
– el.wikipedia.org

Ο θούριος

13 Νοέ.

θούριος

   H λέξη «θούριος» σημαίνει στα αρχαία ελληνικά πολεμικός, ορμητικός. Ο Όμηρος χρησιμοποιούσε τη λέξη «θούρος» ως επίθετο στο θεό του πολέμου, Άρη.
   Αυτό το όνομα επέλεξε ο Ρήγας Φερραίος να δώσει στο ποίημα που έγραψε το 1797. Η επιλογή του ονόματος δεν είναι τυχαία, αν αναλογιστούμε ότι πρόκειται για έναν πατριωτικό, επαναστατικό ύμνο που σκοπό έχει να αφυπνίσει τους σκλαβωμένους στον οθωμανικό ζυγό Έλληνες.
    Ο Θούριος του Ρήγα είναι το τρίτο μέρος του πολιτικού φυλλαδίου του «Νέα Πολιτική Διοίκησις των κατοίκων της Ρούμελης της Μικράς Ασίας των Μεσογείων Νήσων και της Βλαχομπογδανίας».

 

O συνθέτης Χρήστος Λεοντής

O συνθέτης Χρήστος Λεοντής

  1970. Εκατόν εβδομήντα τρία χρόνια μετά τη σύνθεση του Θούριου του Ρήγα ο συνθέτης Χρήστος Λεοντής επιλέγει να μελοποιήσει το συγκεκριμένο ύμνο. Ο Χρήστος Λεοντής καταλήγει στο Θούριο, καθώς η λογοκρισία της Χούντας θα επέτρεπε μόνο ένα πατριωτικό τραγούδι. Βέβαια, οι στίχοι του τραγουδιού θα μπορούσαν κάλλιστα να στρέφονται και κατά της δικτατορίας. Το θέμα είναι, όπως υποστήριξε αργότερα ο Χρ. Λεοντής, ποιος τα λέει και για ποιον….

 Ακολουθεί ο Θούριος σε μουσική Χρ. Λεοντή, ερμηνευμένος από τον Νίκο Ξυλούρη.