Αρχείο | Ματιές στην ιστορία RSS feed for this section

Μεγάλη Ελλάδα

27 Νοέ.
Χάρτης της Μεγάλης Ελλάδας

Χάρτης της Μεγάλης Ελλάδας
Πηγή φωτογραφίας: egregores.wordpress.com

Η Μεγάλη Ελλάδα ή Magna Grecia (ή, σπανιότερα, Grande Ellade) στα ιταλικά ήταν η επικράτεια των διαφόρων αρχαίων ελληνικών αποικιών στη Σικελία και στη Νότια Ιταλία.

Oι πρώτες ελληνικές αποικίες ιδρύθηκαν γύρω στο 750 π.Χ. στη Καλαβρία, τη Σικελία και την Απουλία. Είχαν την τυπική ελληνική μορφή της πόλης-κράτους και διατηρούσανε στενές σχέσεις με τις μητροπόλεις τους. Υπήρχαν πόλεις δωρικές, όπως ο Τάρας, οι Συρακούσες και η Γέλα, ιωνικές, όπως η Ελέα και η Κύμη, αλλά και αχαϊκές, όπως ο Κρότων και η Σύβαρις.

Συχνά μεταξύ των αποικιών ξεσπούσαν συγκρούσεις, ενώ εντός αυτών υπήρχαν πολιτικές διαμάχες, γεγονός που βοήθησε στην ανάπτυξη της ρητορικής τέχνης. Εκτός της ρητορικής, καλλιεργήθηκαν η φιλοσοφία, τα μαθηματικά (βλ. Πυθαγόρας) και η πολιτική επιστήμη.  Γενικά, η πολιτιστική συμβολή των Ελλήνων της Μεγάλης Ελλάδας ήταν σημαντική: για παράδειγμα, η γραφή που οι Ρωμαίοι υιοθετήσανε προέρχεται από τα δυτικοελληνικά της Κύμης.

Το τέλος της ακμής της Μεγάλης Ελλάδας ήρθε λόγω της επεκτατικής πολιτικής της Ρώμης. Το έτος 272 π.Χ. καταστράφηκε ο Τάρας και χάθηκε το μεγαλύτερο μέρος των κατοίκων του, γιατί επαναστάτησαν και βοηθήσανε τον Πύρρο στον πόλεμό του κατά των Ρωμαίων.

Ωστόσο, η Μεγάλη Ελλάδα συνέχισε να υπάρχει ως πνευματικό-πολιτιστικό δημιούργημα, αφού ακόμα σήμερα ένα μέρος του πολιτισμού, των ηθών, των εθίμων και της ελληνικής γλώσσας υπάρχουν στη Κάτω Ιταλία.

Η ΜΕΓΑΛΗ ΕΛΛΑΔΑ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ

Από τον 6ο αι. μ.Χ. και μετά εγκαταστάθηκαν στην περιοχή βυζαντινοί στρατιωτικοί και πολιτικοί υπάλληλοι, καθώς ο στρατηγός τού αυτοκράτορα Ιουστινιανού, Βελισάριος, το 535 μ.Χ. αποβιβάστηκε στη Σικελία και απελευθέρωσε το νησί και την Καλαβρία από τους Γότθους.

Τον 7ο και 8ο αι μ.Χ. ο ελληνικός πληθυσμός που κατοικούσε από την αρχαιότητα ακόμη στη Σικελία και στη Ν. Ιταλία αυξήθηκε, καθώς πολλοί Έλληνες μετακινήθηκαν από την Ελλάδα στις περιοχές αυτές λόγω των επιδρομών των Σλάβων.

Τον 9ο αιώνα (περίοδος εικονομαχίας) η Νότια Ιταλία κατακλύστηκε από μοναχούς, οι οποίοι ίδρυσαν μοναστήρια, έκτισαν βυζαντινούς ναούς, που σώζονται μέχρι σήμερα.

Στις αρχές του 10ου αι., όταν η Σικελία έπεσε στα χέρια των Αράβων, οι Έλληνες της Σικελίας εγκατέλειψαν τις εστίες τους και κατέφυγαν στη Ν. Ιταλία, όπου και ενίσχυσαν περαιτέρω το ελληνικό στοιχείο της περιοχής.

Κατά τον 11ο και 12ο αι. έχουμε μεταναστευτικά ρεύματα από την Πελοπόννησο κυρίως, αλλά και από άλλα μέρη της Ελλάδος. Με την τουρκική υποδούλωση της Ελλάδος σ’ όλη τη διάρκεια της τουρκοκρατίας συνεχώς κατέφευγαν εκεί φυγάδες Έλληνες. Έτσι, ο ελληνισμός της Κάτω Ιταλίας κατόρθωσε να επιβιώσει και να ακμάζει εκεί χάρη στους συνεχείς εποικισμούς ελληνικών πληθυσμών.

Η «ΜΕΓΑΛΗ ΕΛΛΑΔΑ» ΣΗΜΕΡΑ

» [..] Στη Σικελία, θα συναντήσουμε την επαρχία της Μεσσήνας, που το όνομά της είναι μια παραλλαγή της λέξης «Μεσσηνία», δηλαδή του ομώνυμου ελληνικού νομού της Πελοποννήσου με πρωτεύουσα την Καλαμάτα. Ονομάζεται έτσι, διότι, όταν πριν από δυόμισι χιλιάδες χρόνια, το 500 π.Χ. είχε ξεσπάσει ο Μεσσηνιακός πόλεμος ανάμεσα στους Μεσσήνιους και τους Δωριείς κατακτητές από τη γειτονική Λακωνία, οι Μεσσήνιοι τράπηκαν σε άτακτη φυγή και κατέπλευσαν στα γειτονικά παράλια της Νότιας Ιταλίας, με την ελπίδα να ξαναφτιάξουν τις ρίζες και τον πολιτισμό τους.

Η περιοχή της Απουλίας
Πρώτος σταθμός στο ταξίδι μας προς τη Μεγάλη Ελλάδα είναι το χωριό Στερνατιά, στη βορειοδυτική χερσόνησο του ιταλικού ποδιού. Η ονομασία αυτή προέρχεται από της λέξη Στερνός, δηλαδή ο τελευταίος, ο πιο απομακρυσμένος. Γι’ αυτό μην ξαφνιστείτε, αν κάτω από τη λέξη Στερνατιά δείτε να γράφει «KALOS IRTATE» (Ναι! Καλώς ήρθατε).

kalosirtate

Μέχρι την εποχή του Μεσαίωνα, τα ελληνόφωνα χωριά της Απουλίας αριθμούσαν τα είκοσι επτά. Σήμερα έχουν απομείνει μόνον εννέα: η Καλημέρα, το Καστρινιάνο Ντεϊ Γκρέτσι, το Κοριλιάνο, το Μαρτάνο, το Μαρτινιάνο, το Σολέτο, η Στερνατιά και το Τζολίνο.

Η περιοχή της Καλαβρίας
Στη δυτική χερσόνησο της Νότιας Ιταλίας, απέναντι από τον κρατήρα της Αίτνας, βρίσκεται ο άλλος άξονας της Μεγάλης Ελλάδας, η Γκρέτσια Καλαβρίνα, δηλαδή η Ελλάδα της Καλαβρίας. Αν και μεταξύ τους οι δυο περιοχές δεν διατηρούν ιδιαίτερα στενές επαφές, ωστόσο κρατούν αναλλοίωτη την κοινή καταγωγή, όπως είναι η λαογραφική παράδοση με χαρακτηριστικό δείγμα τα νοσταλγικά τραγούδια που θα ακούσουμε στις γιορτές και τα πανηγύρια.

Εννέα είναι και τα χωριά που θα συναντήσουμε στη Γκρέτσια Καλαβρίνα: το Χωρίο Βούα, ο Γυαλός του Βούα, το Ροχούδι, το Χωρίο Ροχούδι, το Βουνί, το Χωρίο Βουνίου, το Γκαλλιτσανό, το Κοντοφούρι και η Αμυνταλία ή Αμεντολέα. Εδώ, στις πλαγιές του Ασπρομόντε κατοικούν εννέα χιλιάδες ελληνόφωνοι κάτοικοι. Ασπρομόντε: μια λέξη ελληνικής καταγωγής, που σημαίνει Άσπρο Βουνό.

H καταγωγή της Μεγάλης Ελλάδας
Οι Ιταλοί γλωσσολόγοι του περασμένου αιώνα, πίστευαν ότι τα ελληνικά αυτά χωριά ιδρύθηκαν κατά τη βυζαντινή περίοδο, όταν χιλιάδες κάτοικοι από τα παράλια της Ελλάδας αποφάσισαν να μεταναστεύσουν.

Οι μακρόχρονες όμως μελέτες στα αρχαιολογικά ευρήματα της Μεγάλης Ελλάδας, απέδειξαν ότι η ιστορία της ξεκινά πράγματι από τα χρόνια των Μεσσηνιακών Πολέμων. Από τότε άλλωστε υπήρχε και η αρχαία λατινική λέξη Ρέτζιο (Reggio) που σημαίνει «περιοχή» και σήμερα τη συναντάμε σε όλες σχεδόν τις σύγχρονες γλώσσες. Στα αγγλικά λέμε Ρίτζιον (Region), στα γαλλικά Ρεζιόν και στα ιταλικά Ρετζιόνε. Αυτή η λέξη λοιπόν ανακαλύφθηκε ότι προέρχεται από την αρχαία ελληνική τοποθεσία «Ρήγιο». Ένα άλλο εντυπωσιακό παράδειγμα είναι η πόλη Οτράντο (Otranto) που προέρχεται από την ελληνική λέξη Υδρούς, από το «ύδωρ» που σημαίνει «νερό».

Αργότερα, κατά τα χρόνια της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας θα συναντήσουμε αμέτρητους ναούς που είναι αφιερωμένοι σε θεότητες του Ελληνικού Δωδεκάθεου, αλλά και αντικείμενα καθημερινής χρήσης με ελληνικές ρίζες. Ας δούμε για παράδειγμα τη βυζαντινή λέξη «σκίφος» που δεν είναι άλλη από το γνωστό ξίφος. Οι επιστήμονες αναζητούσαν επίμονα τις αιτίες που ανάγκασαν τους ντόπιους να κάνουν αναγραμματισμό (δηλαδή να αλλάξουν τη σειρά των γραμμάτων μέσα στην ίδια λέξη), μέχρι τη στιγμή που ο Έλληνας γλωσσολόγος Αναστάσιος Καραναστάσης ανακοίνωσε ότι οι αρχαίοι Πελοποννήσιοι συνήθιζαν να κάνουν αναγραμματισμό σε όσες λέξεις είχαν δύο συνεχόμενα σύμφωνα: όπως π.χ. «σπαλίς» = «ψαλίς» (δηλαδή ψαλίδι).

Ένα παραδοσιακό τραγούδι της «Γρικάνικης Διαλέκτου»
Ήθελα ριντινέντα να γιουρίσω,

Να βαστάζω φόρτσα πάντα,
Να πετνάσω, να στασώ’ς
Τη Νάπολη τσαί να φιλήσω
Τσείνο που τόσον γάπησα τσαί
Να γιουρίσω

Ήθελα χελιδόνι να γίνω
να’ χω Δύναμη πάντα να πετώ
να φτάσω Στη Νάπολη
και να φιλήσω κείνον που τόσο αγάπησα
και να γυρίσω».

Το κείμενο είναι της δημοσιογράφου Έλενας Ρέντα

 

Η γκρεκάνικη γλώσσα
Οι όροι «Γκρεκάνοι» και «Γκρεκάνικα» δημιουργήθηκαν το 15ο αιώνα, ενώ το 1997, ο Giuseppe Nucera αναφέρει ότι «ως προς την γκρεκάνικη διάλεκτο, πρόκειται για μια μικρή-μεγάλη γλωσσική νήσο, η οποία με υπερηφάνεια ανεκάλυψε την συμμετοχή της στην αρχαία ελληνική ρίζα».
Είναι αξιοθαύμαστο το πώς διατήρησε τη γλώσσα του, έστω και ελαφρά αλλοιωμένη, έστω και γραμμένη με το «λατινικό» αλφάβητο.

Παραδείγματα επιρροών από δωρικά και ομηρικά στοιχεία:

«ampi to cipo mu» = γύρω από τον κήπο μου (ampi – αμφί)
«chiru ene» = χείρον ένι, χειρότερο είναι
«afte iane» = εχθές ήταν (iane – ομηρικό «ήεν»)
«is kanni?» = ποιος κάνει; (is – ερωτ. αντωνυμία «τις»)
Άλλα παραδείγματα από τα Γκρεκάνικα
  • addomata = εβδομάδα (settimana στα ιταλικά)
    Το «βδ» μετατράπηκε σε «dd»
  • afidi = φίδι (serpe στα ιταλικά)
    π.χ. «A’ fidia en kannune kako» (=τα φίδια δεν κάνουνε κακό)
  • agapi = αγάπη, στοργή, πάθος, πίστη (affetto στα ιταλικά)
    π.χ. «O pedi-mmu kanni in agapi min Maria» (= ο γιος μου είναι αρραβωνιασμένος με τη Μαρία)
  • Avrili = Απρίλης (aprile στα ιταλικά)
    π.χ. «Feo o Paska pefti ste dekapente ti avriliu» (=φέτος το Πάσχα πέφτει στις 15 του Απρίλη)
  • brokka = πηρούνι (forchetta στα ιταλικά)
    Πιθανόν η λέξη να προέρχεται από την ελληνική «πρόκα»
  • cero = καιρός (tempo στα ιταλικά)
    π.χ. «Simmeri o cero in vasta-ti mavri» (=σήμερα ο καιρός είναι στις μαύρες του, είναι άσχημος δηλαδή)
  • chari = χάρις (grazia στα ιταλικά)
    «chari», «grazia» και τα δύο προέρχονται από την ελληνική λέξη «χάρις»
  • choreo = χορεύω (ballo στα ιταλικά)
    π.χ. «su serri na choressi?» (= εσύ ξέρεις να χορέψεις;)

Η γκρεκάνικη μουσική

ΚΑΙ ΔΥΟ ΕΚΠΟΜΠΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΕΛΛΗΝΟΦΩΝΟΥΣ ΤΗΣ ΚΑΤΩ ΙΤΑΛΙΑΣ

Πηγές

kalithalassa.info

italianogr.blogspot.gr

neb.gr

wikipedeia.gr

ethnos.gr

Η ΕΞΟΔΟΣ ΤΟΥ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΟΥ

27 Νοέ.

Το Μεσολόγγι, πόλη της Δυτικής Στερεάς και με θέση κομβικής σημασίας, σήκωσε τη σημαία της επανάστασης στις 20 Μαΐου του 1821. Στην πόλη αυτή έλαβε χώρα η συνέλευση της Δυτικής Ελλάδας και εκεί συνέχεια ορίστηκε η έδρα της διοίκησης του Αγώνα στην περιοχή.

ΧΆΡΤΗΣ

Η θέση του Μεσολογγίου και τα εχθρικά στρατεύματα

Η πρώτη πολιορκία
Το Μεσολόγγι πολιορκήθηκε για πρώτη φορά από τους Τούρκους το 1822. Τα στρατεύματα του Κιουταχή, που είχε νικήσει τους Έλληνες στο Πέτα, και του Ομέρ Βρυώνη, που είχε ολοκληρώσει την υποταγή του Σουλίου, ενώθηκαν και βάδισαν εναντίον της πόλης. Ωστόσο, ύστερα από δύο μήνες οι Τούρκοι αναγκάστηκαν να λύσουν την πολιορκία έχοντας υποστεί σοβαρές απώλειες.
Την επόμενη χρονιά ένα νέο τουρκικό στράτευμα κατευθύνθηκε προς το Μεσολόγγι. Επιχείρησε, όμως, πρώτα να καταλάβει το γειτονικό Αιτωλικό. Ωστόσο, λόγω της αποτυχίας κατάληψης του Αιτωλικού εγκαταλείφθηκε και το σχέδιο επίθεσης στο Μεσολόγγι.

Ο Λόρδος Μπάιρον στο Μεσολόγγι. Ο άγγλος φιλέλληνας πέθανε στο Μεσολόγγι τον Απρίλη του 1824 και με το θάνατό του έκανε ήδη γνωστή την πόλη στην Ευρώπη πριν από τη δεύτερη πολιορκία

Ο Λόρδος Μπάιρον στο Μεσολόγγι. Ο άγγλος φιλέλληνας πέθανε στο Μεσολόγγι τον Απρίλη του 1824 και με το θάνατό του έκανε ήδη γνωστή την πόλη στην Ευρώπη πριν από τη δεύτερη πολιορκία

Η δεύτερη πολιορκία και η έξοδος
Το 1825 ο Κιουταχής συγκέντρωσε μεγάλο στρατό στη Λάρισα και κατευθύνθηκε στο Μεσολόγγι. Στα τέλη Απριλίου 1825 στρατοπέδευσε στην περιοχή και ξεκίνησε την πολιορκία του Μεσολογγίου. Όλες οι επιθέσεις που επιχείρησε ο Κιουταχής εναντίον της πόλης απέτυχαν, όπως και η προσπάθεια του να αποκλείσει τον ανεφοδιασμό της πόλης από στεριά και θάλασσα. Οι πολιορκημένοι ήρθαν σε συνεννόηση με τον Καραϊσκάκη ο οποίος διεξήγαγε πόλεμο φθοράς στα νότα του στρατεύματος του Κιουταχή, αναγκάζονταν τον να περάσει σε θέση άμυνας, τον Οκτώβριο του 1825.

ιμπραήμ

Ο Ιμπραήμ

Η άφιξη του Ιμπραήμ
Στα τέλη, όμως, του 1825 για ενίσχυση του Κιουταχή έσπευσε ο Ιμπραήμ με τον αιγυπτιακό του στρατό από την Πελοπόννησο. Λέγεται, μάλιστα, ότι βλέποντας τα οχυρωματικά έργα του Μεσολογγίου είπε περιφρονητικά στον Κιουταχή: «Πώς; Επί οκτώ μήνες σ’ εμπόδισε αυτός ο φράχτης; Εγώ σε οκτώ ημέρες κυρίεψα το Ναβαρίνο!». Ο υπονοούμενος κομπασμός ασφαλώς δε δικαιώθηκε, αφού η πολιορκία κράτησε ως τον Απρίλιο του 1826.
Ωστόσο, με την άφιξη των Αιγυπτίων του Ιμπραήμ η πολιορκία ξανάρχισε σφοδρότερη. Παρόλα αυτά μέχρι τον Φεβρουάριο του 1826 οι Τούρκοι δεν είχαν σημειώσει καμία επιτυχία. Αυτό οφείλεται α) στο γεγονός ότι ο Ανδρέας Μιαούλης με τον στόλο του κατάφερνε να ανεφοδιάζει το Μεσολόγγι, β) στη ζηλοφθονία μεταξύ Ιμπραήμ και Κιουταχή και γ) προπάντων, στην απαράμιλλη ανδρεία των υπερασπιστών της πόλης.

Ο κλοιός σφίγγει
Από το Μάρτιο όμως η κατάσταση άρχισε να αλλάζει με την κατάληψη από τους Τούρκους στρατηγικών νησίδων της λιμνοθάλασσας, όπως το Βασιλάδι και ο Ντολμάς. Οι Έλληνες κατάφεραν να διατηρήσουν τον έλεγχο της νησίδας Κλείσοβα ύστερα από μία σφοδρή μάχη στην οποία τα στρατεύματα του Ιμπραήμ είχαν πολύ βαριές απώλειες. Όμως η δυνατότητα του ελληνικού στόλου να ανεφοδιάσει την πόλη είχε καταστεί αδύνατη, με αποτέλεσμα οι αμυνόμενοι να βρεθούν σε δυσχερέστατη θέση. Από τα μέσα Φεβρουαρίου του 1826 η κατάσταση γίνεται τραγική. Πολλές οικογένειες είχαν αρχίσει να στερούνται εντελώς τα τρόφιμα και αναγκάζονταν να σφάζουν άλογα, μουλάρια, γαϊδούρια και κατόπιν σκύλους, γάτες, ποντικούς. Αλλά και αυτά έλειψαν. Από τις 16 Μαρτίου άρχισαν να τρώνε αρμυρίκια, πικρά χόρτα που φύτρωναν κοντά στη θάλασσα. Ο υποσιτισμός και οι αρρώστιες εξασθένιζαν τους ρωμαλέους οργανισμούς των ανδρών της φρουράς και προκαλούσαν πολλούς θανάτους.

νε

Το Μεσολόγγι σήμερα (αεροφωτογραφία)

Η απόφαση για την ηρωική έξοδο
Μπροστά σε αυτή την κατάσταση το συμβούλιο των οπλαρχηγών και προκρίτων της πόλης πήρε την απόφαση για την έξοδο των κατοίκων από το Μεσολόγγι. Η έξοδος ορίστηκε για την νύχτα του Σαββάτου του Λαζάρου με ξημερώματα Κυριακής των Βαΐων, μεταξύ 10ης και 11ης Απριλίου. Φρόντισαν μάλιστα να ειδοποιήσουν τους Έλληνες του στρατοπέδου της Δερβέκιστας να κάνουν αντιπερισπασμό στους Τούρκους.
Την αυγή της 9ης Απριλίου σε σύσκεψη αποφάσισαν α) να σκοτώσουν όλους τους αιχμάλωτους, β) να θανατώσουν όλα τα γυναικόπαιδα, προκειμένου να μην πέσουν στα χέρια των εχθρών (η σκέψη αυτή τελικά δεν προχώρησε) και γ) οι ασθενείς και τραυματίες, εξακόσιοι περίπου στον αριθμό, να μεταφερθούν (με τη συναίνεσή τους) στα πιο οχυρωμένα μεγάλα σπίτια κι εκεί να πεθάνουν πολεμώντας.

Το σχέδιο εξόδου
Το μεσημέρι της 10ης Απριλίου καταρτίστηκε το σχέδιο εξόδου. Το σχέδιο προέβλεπε την έξοδο από τρία διαφορετικά σημεία. Aπό τα τρία σώματα που σχηματίστηκαν τα δύο αποτελούνταν από τους ενόπλους με επικεφαλής τους Νότη Mπότσαρη και Δημήτρη Μακρή, ενώ στο τρίτο σώμα θα βρίσκονταν οι άμαχοι, τους οποίους θα συνόδευε μικρός αριθμός ενόπλων

Ο αντιπερισπασμός και η προδοσία
Πράγματι, το δειλινό μαζεύτηκαν όλοι στις καθορισμένες θέσεις απ’ όπου θα εξορμούσαν. Στις 6.30 το ελληνικό σώμα από τη Δερβέκιστα που είχε φτάσει για αντιπερισπασμό άρχισε να πυροβολεί. Όμως από τους τυφεκισμούς οι πολιορκημένοι κατάλαβαν ότι οι Έλληνες αυτοί ήταν γύρω στους τριακόσιους και απογοητεύθηκαν. Την ίδια στιγμή ο Ιμπραήμ άρχισε ανελέητο βομβαρδισμό, γεγονός που δημιούργησε στους πολιορκημένους την εντύπωση ότι προδόθηκαν. Η αλήθεια βέβαια είναι ότι δεν προδόθηκαν από τους πυροβολισμούς αυτούς, αλλά από έναν αγγελιοφόρο παπά που είχε συλληφθεί ή από έναν ξένο (πιθανώς Βούλγαρο) που είχε αυτομολήσει.

Η δύναμη του εχθρού
Το Μεσολόγγι το είχαν περικυκλώσει δύο συντάγματα, ενώ η θάλασσα ήταν γεμάτη σχεδίες και αβαθή πλοιάρια. Εκτός αυτών, τρία ακόμη τάγματα από 2.400 άνδρες ήταν μπροστά από τη σκηνή του Ιμπραήμ έτοιμα να συνδράμουν. Παράλληλα, θέση είχαν πάρει 1000 ιππείς και 2000 Αλβανοί από την Κρήτη.

Η έξοδος
Όταν νύχτωσε, οι πολιορκημένοι άρχισαν να περνούν από τις γέφυρες απαρατήρητοι, καθώς ένα σύννεφο είχε καλύψει το φεγγάρι. Μόλις όμως ξαναφάνηκε το φεγγάρι, οι Τουρκοαιγύπτιοι άρχισαν πυκνά πυρά τουφεκιών και κανονιών προκαλώντας μεγάλες απώλειες. Ύστερα από μια ώρα αναμονής οι Μεσολογγίτες αποφάσισαν να εφορμήσουν.
Tα δύο σώματα των ενόπλων κατάφεραν πολεμώντας να ανοίξουν διαδρόμους μέσω των εχθρικών σωμάτων και να φτάσουν καταδιωκόμενοι στην περιοχή του βουνού του Ζυγού. Aπό εκεί πέρασαν στα Σάλωνα (Άμφισσα) αρχικά και στο Ναύπλιο στη συνέχεια, όπου έτυχαν υποδοχής ηρώων. O μύθος της «φρουράς του Μεσολογγίου» είχε ήδη δημιουργηθεί.
Tο τρίτο σώμα, ωστόσο, δεν κατάφερε να διαφύγει. Την ώρα της εφόρμησης ακούστηκε η κραυγή «Οπίσω, οπίσω, μωρέ παιδιά», με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί μεγάλη σύγχυση. Οι περισσότεροι γύρισαν πίσω στην πόλη και χάθηκαν μαζί της.

ΒΡΥΖΑΚΗΣ

Η έξοδος του Μεσολογγίου. Πίνακας του Θεοδ. Βρυζάκη, 1853

Ανατινάξεις
Στο μεταξύ, την ώρα που γινόταν η ηρωική έξοδος, μέσα στο Μεσολόγγι εκτυλίχθηκαν δραματικές σκηνές: ο δημογέροντας Χρήστος Καψάλης, όταν κυκλώθηκε από τους εισβολείς στο σπίτι του, όπου είχαν συγκεντρωθεί τραυματίες, γέροντες και γυναικόπαιδα, έβαλε φωτιά στην πυριτιδαποθήκη. Στην ίδια πράξη αντίστασης προέβη και ο μητροπολίτης Ρωγών Ιωσήφ, ο οποίος ανατίναξε τον Ανεμόμυλο, όταν κυκλώθηκε από τους εχθρούς. Το πρωί της 10ης Απριλίου, ανήμερα των Βαΐων, η οθωμανική ημισέληνος κυμάτιζε στα χαλάσματα του Μεσολογγίου.

κΑΨΑΛΗΣ

Η ανατίναξη της πυριτιδαποθήκης

Οι απώλειες
Οι πληροφορίες για τις απώλειες των Ελλήνων κατά την πολιορκία και την έξοδο είναι αντιφατικές. Πιθανότερο φαίνεται ότι από τους 3.000 που πήραν μέρος στην έξοδο, οι 1.700 έπεσαν ηρωικά μαχόμενοι. Ανάμεσα στους νεκρούς, ο Ιωάννης Παπαδιαμαντόπουλος, ο Μιχαήλ Κοκκίνης, ο Αθανάσιος Ραζηκότσικας, ο Νικόλαος Στορνάρης, ο γερμανός εκδότης της εφημερίδας «Ελληνικά Χρονικά» Ιάκωβος Μάγιερ και άλλοι γερμανοί φιλέλληνες. Γύρω στα 6.000 γυναικόπαιδα οδηγήθηκαν για να πουληθούν στη Μεθώνη και στα σκλαβοπάζαρα της Κωνσταντινούπολης και της Αλεξάνδρειας. Οι απώλειες για τους τουρκοαιγύπτιους εισβολείς ανήλθαν σε 5.000 άνδρες.

265px-Eugène_Ferdinand_Victor_Delacroix_017

Ευγένιος Ντελακρουά, Η Ελλάς εκπνέει πάνω στα ερείπια του Μεσολογγίου.

Η συνέχεια και η απελευθέρωση
Αμέσως μετά την κατάληψη του Μεσολογγίου, ο Κιουταχής με τον στρατό του κατευθύνθηκε προς την Ανατολική Στερεά Ελλάδα, με αντικειμενικό σκοπό την κατάληψη της Αττικής. Ο Ιμπραήμ επανήλθε στην Πελοπόννησο, για να εξαλείψει και τις τελευταίες εστίες αντίστασης σε Μάνη και Αργολίδα.
Το Μεσολόγγι απελευθερώθηκε στις 11του Μάη του 1829.
Το 1937 αναγνωρίστηκε ως «Ιερά Πόλις» και η Κυριακή των Βαΐων ορίστηκε ως επέτειος της εξόδου.

κηπος-των-ηρώων

Ο κήπος των ηρώων. Στο χώρο αυτό βρίσκονται σήμερα τα οστά ηρώων που έπεσαν κατά την έξοδο.

Σημασία εξόδου
Η Επανάσταση μετά την πτώση του Μεσολογγίου είχε σχεδόν κατασταλεί. Η πτώση του οδήγησε στη διάλυση της τρίτης εθνοσυνέλευσης της Επιδαύρου του 1826 και στην παραίτηση της κυβέρνησης Κουντουριώτη. Η φλόγα του αγώνα, όμως, παρέμεινε άσβεστη. Στο εξωτερικό αναθερμάνθηκε το φιλελληνικό κίνημα και επιταχύνθηκαν οι διαδικασίες για επίτευξη συμφωνίας μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων για την τελική λύση του ελληνικού ζητήματος.

Σχετική με το θέμα και η εκπομπή «Μηχανή του χρόνου» του Χρ. Βασιλόπουλου

Πηγές
-Εγκυκλοπαίδεια Πάπυτους Λαρούς Μπριτάνικα
– Κ.Μ. Γουντχάουζ, Ο πόλεμος της ελληνικής ανεξαρτησίας
http://www.ime.gr
-www.wikipaideia.gr
-www.sansimera.gr
– el.wikipedia.org

Ο θούριος

13 Νοέ.

θούριος

   H λέξη «θούριος» σημαίνει στα αρχαία ελληνικά πολεμικός, ορμητικός. Ο Όμηρος χρησιμοποιούσε τη λέξη «θούρος» ως επίθετο στο θεό του πολέμου, Άρη.
   Αυτό το όνομα επέλεξε ο Ρήγας Φερραίος να δώσει στο ποίημα που έγραψε το 1797. Η επιλογή του ονόματος δεν είναι τυχαία, αν αναλογιστούμε ότι πρόκειται για έναν πατριωτικό, επαναστατικό ύμνο που σκοπό έχει να αφυπνίσει τους σκλαβωμένους στον οθωμανικό ζυγό Έλληνες.
    Ο Θούριος του Ρήγα είναι το τρίτο μέρος του πολιτικού φυλλαδίου του «Νέα Πολιτική Διοίκησις των κατοίκων της Ρούμελης της Μικράς Ασίας των Μεσογείων Νήσων και της Βλαχομπογδανίας».

 

O συνθέτης Χρήστος Λεοντής

O συνθέτης Χρήστος Λεοντής

  1970. Εκατόν εβδομήντα τρία χρόνια μετά τη σύνθεση του Θούριου του Ρήγα ο συνθέτης Χρήστος Λεοντής επιλέγει να μελοποιήσει το συγκεκριμένο ύμνο. Ο Χρήστος Λεοντής καταλήγει στο Θούριο, καθώς η λογοκρισία της Χούντας θα επέτρεπε μόνο ένα πατριωτικό τραγούδι. Βέβαια, οι στίχοι του τραγουδιού θα μπορούσαν κάλλιστα να στρέφονται και κατά της δικτατορίας. Το θέμα είναι, όπως υποστήριξε αργότερα ο Χρ. Λεοντής, ποιος τα λέει και για ποιον….

 Ακολουθεί ο Θούριος σε μουσική Χρ. Λεοντή, ερμηνευμένος από τον Νίκο Ξυλούρη.

 

 

 

 

Είκοσι κριτήρια διαίρεσης της Ευρώπης

13 Ιον.

 

Μπορεί η «ενιαία» Ευρώπη να οικοδομήθηκε στις κοινές αρχές της αρχαίας ελληνικής δημοκρατίας, του ρωμαϊκού Δικαίου, του χριστιανισμού και του γαλλικού Διαφωτισμού…

Μπορεί η «ενιαία» Ευρώπη να λέγεται ότι είναι μια χοάνη που αφομοιώνει πολιτισμούς….

Μπορεί η «ενιαία» Ευρώπη στο πρόσωπο της Ευρωπαϊκής Ένωσης να μεταβάλλεται σταδιακά σε μια κρατική οντότητα…..

Ωστόσο, όπως φαίνεται κι απ’ την εικόνα που ακολουθεί, η Ευρώπη μάλλον (κι ευτυχώς δηλαδή) παραμένει πολυπολιτισμική και «διαιρεμένη»

 

ευρωπη

Οι 20 τρόποι διαίρεσης της Ευρώπης

 

Πηγή: http://9gag.com

Ο ΤΥΡΑΝΝΟΣ ΠΟΛΥΚΡΑΤΗΣ

24 Μάι.

    Ο Πολυκράτης ήταν σάμιος αριστοκράτης, γιός του Αιάκη. Υπήρξε τύραννος της Σάμου πιθανόν από το 538 π.Χ. ως το 522 π.Χ. Προτού να γίνει τύραννος, είχε οργανώσει στη Σάμο μια κερδοσκοπική επιχείρηση ενοικίασης πολυτελών στρωμάτων και ποτηριών για συμπόσια και δεξιώσεις. Όταν αποφάσισε να καταλάβει την εξουσία, οργάνωσε μια «εταιρεία» με τη βοήθεια των δύο αδελφών του, του Παντάγνωτου και του Συλοσώντα, και τη στήριξη λίγων πολιτών τους οποίους είχε κερδίσει με τις γενναιοδωρίες του.

Ο Πολυκράτης στο πολυτελέστατο ανάκτορό του

Ο Πολυκράτης στο πολυτελέστατο ανάκτορό του

 

Η κατάληψη της εξουσίας και η εδραίωση σ’ αυτή
Η ευκαιρία για την κατάληψη της εξουσίας τού δόθηκε σε μια γιορτή της Ήρας. Τη στιγμή που οι πολίτες κατέθεταν τα όπλα τους, σύμφωνα με τη συνήθεια, στον ιερό χώρο της Ήρας, ο Πολυκράτης και οι οπαδοί του επιτέθηκαν αιφνιδιαστικά και κατέλαβαν την αφρούρητη πόλη. Επειδή μάλιστα ο Πολυκρτάτης αρχικά δεν είχε αρκετούς υποστηρικτές, ζήτησε και τη βοήθεια του τύραννου της Νάξου Λύγδαμη.
Για μερικά χρόνια μοιράστηκε την εξουσία με τα δύο αδέλφια του, πιθανόν ως το 532 π.Χ. Ο Πολυκράτης κράτησε την Αστυπάλαια, την αρχαία δηλαδή πόλη της Σάμου και τον κάμπο της Χώρας στο νοτιοανατολικό τμήμα του νησιού. Ο Παντάγνωτος πήρε τη Χησία, από το Μυτιληνιό ρέμα και πέρα ανατολικά, και ο Συλοσώντας το δυτικό τμήμα του νησιού, την Αισχριονία.
Ύστερα, όμως, από λίγο καιρό, ο Πολυκράτης, υποψιαζόμενος πιθανώς σχέδια σφετερισμού της εξουσίας του από τα δύο του αδέλφια, σκότωσε κατά τη διάρκεια μιας φιλονικίας τον αδελφό του Παντάγνωτο, εξόρισε το Συλοσώντα και έγινε ο μόνος τύραννος του νησιού, γύρω στο 538 π.X.

Σύγχρονος χάρτης της Σάμου

Σύγχρονος χάρτης της Σάμου

Μέτρα κατά των αριστοκρατών
Αμέσως μετά την εξουδετέρωση των αδελφών του, έλαβε μια σειρά από μέτρα με σκοπό την εδραίωση της εξουσίας του: εξόρισε τους πιο επικίνδυνους γεωμόρους, αριστοκράτες δηλαδή που υποστήριζαν την εγκαθίδρυση ολιγαρχικού πολιτεύματος, και επέβαλε δυσβάσταχτους φόρους στους υπόλοιπους. Οι φόροι αυτοί αφενός μεν εμπόδιζαν τους αριστοκράτες να χρηματοδοτούν στασιαστικές κινήσεις εναντίον του Πολυκράτη, αφετέρου δε παρείχαν στον τύραννο τους πόρους εκείνους για τα μεγάλα δημόσια έργα που οραματιζόταν. Η δυσαρέσκεια ανάμεσα στους σάμιους αριστοκράτες ήταν τόσο μεγάλη, ώστε πολλοί αναγκάστηκαν να εκγαταλείψουν το νησί και να ιδρύσουν αποικία στην Κάτω Ιταλία, τη Δικαιοάρχεια. Μεταξύ αυτών ήταν και ο φιλόσοφος Πυθαγόρας. Επίσης ο Πολυκράτης, για να αποφύγει τον κίνδυνο των εναντίον του συνωμοσιών, απαγόρευσε κάθε είδους συναθροίσεις πολιτών, ακόμη και στις παλαίστρες. Παράλληλα δε δίσταζε να προχωράει σε φυλακίσεις, εξορίες και βασανιστήρια των πολιτικών του αντιπάλων. Μάλιστα αυτούς από τους αντιπάλους του που τους θεωρούσε πιο επικίνδυνους τους έστελνε σε δύσκολες εκστρατείες, με την ελπίδα να σκοτωθούν.

Μέτρα υπέρ των λαϊκών στρωμάτων
Από την άλλη όμως ο Πολυκράτης πρόσφερε εργασία στις κατώτερες κοινωνικές τάξεις αφενός μεν με τον πολυάριθμο στόλο του, ο οποίος χρειαζόταν ναυπηγούς, ναύτες, κωπηλάτες και μάχιμο πλήρωμα, αφετέρου δε με τα περίφημα δημόσια έργα του.
Ένα άλλο ιδιαίτερα φιλολαϊκό μέτρο που έλαβε ήταν η υποχρέωση των πλούσιων αριστοκρατών να συντηρούν τις μητέρες όσων έχασαν τη ζωή τους σε πολεμικές επιχειρήσεις της Σάμου.
Παράλληλα, έχοντας ως στόχο την ανάπτυξη της κτηνοτροφίας και της εριουργίας, έφερε στο νησί πρόβατα από τη Νάξο και την Αττική, γίδες από τη Νάξο και τη Σκύρο και γουρούνια από τη Σικελία. Αλλά και διάφορα είδη φυτών και λουλουδιών εισήγαγε στο νησί, προκειμένου να προοδεύσει και η γεωργία.
Οι ενέργειες του Πολυκράτη με σκοπό την ανάπτυξη του νησιού δε σταματάν εδώ. Μερίμησε γα την ίδρυση διάφορων αποικιών που θα πολλαπλασίαζαν τα εισοδήματά του (π.χ. Έφεσος) και συμμάχησε με σπουδαίους ηγέτες, όπως με το βασιλιά της Αιγύπου Άμαση και τον τύραννο της Νάξου Λύγδαμη.

Ο στόλος
Τα πλούτη του ο Πολυκράτης τα εξασφάλισε κυρίως από τη ναυτική δύναμη που κατόρθωσε να αποκτήσει.
Ο Πολυκράτης έδειξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον τόσο για την πολεμική όσο και για την εμπορική ναυτιλία. Λέγεται ότι είχε ναυπηγήσει 100 πεντηκοντόρους, πλοία εφοδιασμένα με πενήντα κουπιά σε ένα επίπεδο, καθώς και 40 διήρεις, τις περίφημες «σάμαινες», που ήταν πλοία κατάφρακτα, δηλαδή σκεπασμένα, ώστε να προστατεύονται οι κωπηλάτες, και με μεγαλύτερης χωρητικότητας αμπάρια. Χάρη στο στόλο του ο Πολυκράτης έτρεψε σε φυγή τον Κύρο, όταν αυτός επιχείρησε να καταλάβει τη Σάμο.

Σύγχρονη αναπαράσταση της Σάμαινας, του τύπου πλοίου που κυριάρχησε στο Αιγαίο τον 6ο αι. π.

Σύγχρονη αναπαράσταση της Σάμαινας, του τύπου πλοίου που κυριάρχησε στο Αιγαίο τον 6ο αι. π.Χ.

     Ο στόλος του Πολυκράτη τού έδωσε τη δυνατότητα να επιβάλει ένα είδος φόρου στα ξένα πλοία που περνούσαν από τις δικές του θάλασσες, να «πουλάει προστασία» σε διάφορους γείτονές του, να ασκεί πειρατεία σε εχθρούς και φίλους και να διεξάγει νικηφόρες επιδρομές σε γειτονικά νησιά και στα παράλια της Ιωνίας.
Έτσι, τα σαμιώτικα εμπορικά καράβια ταξίδευαν σ’ όλες τις θάλασσες τού τότε γνωστού κόσμου. Λέγεται μάλιστα ότι σαμιώτης ήταν ο πρώτος καπετάνιος, ο Κωλαίος, που πέρασε το Γιβραλτάρ (Ηράκλειες Στήλες) και βγήκε στον Ατλαντικό,

Τα δημόσια έργα
Όπως όλοι οι τύραννοι, έτσι και ο Πολυκράτης κατασκεύασε μεγάλα έργα. Φρόντισε όμως να τους ξεπεράσει όλους στον αριθμό, στο μέγεθος και, κυρίως, στο τεχνικό ενδιαφέρον που αυτά παρουσιάζουν:
– Ο μηχανικός Ευπαλίνος ο Μεγαρεύς κατασκεύασε το περίφημο υδραγωγείο της Σάμου σκάβοντας μέσα στο βουνό σήραγγα μήκους 1.045 μέτρων, επίτευγμα αδιανόητο για τα μέσα της εποχής. Οι εργασίες ξεκίνησαν από τις δύο άκρες και οι δύο ομάδες συναντήθηκαν στη μέση της σήραγγας με μια απόκλιση περίπου 1,80 μ.

– Επίσης ο Πολυκράτης κατασκεύασε μεγάλα λιμενικά έργα με εγκαταστάσεις για τη ναυπήγηση και την προστασία πλοίων (με κυματοθραύστη μήκους 400 μ.)
– Έχτισε, ακόμη, τείχη περιβάλλοντάς τα με βαθιά τάφρο που σε κάποια σημεία έφτανε τα 6μ. Λέγεται μάλιστα ότι την τάφρο την έσκαψαν Μυτιληνιοί αιχμάλωτοι.
– Τέλος, ανοικοδόμησε το περίλαμπρο Ηραίο, προς τιμήν της προστάτιδος του νησιού θεάς Ήρας, στη θέση ενός παλαιότερου ξύλινου, το οποίο είχε πυρπολήσει ο βασιλιάς των Περσών Κύρος κατά την αποτυχημένη απόπειρά του να καταλάβει το νησί. Ο ναός είναι χτισμένος 5 χλμ μακριά από το Άστυ, το σημερινό δηλ. Πυθαγόρειο, στη νοτιοδυτική ακρογιαλιά του κάμπου της Χώρας. Χτίστηκε εκεί, καθώς πίστευαν ότι στο σημείο αυτό, κάτω από μια λυγαριά της ακροποταμιάς του ποταμού Ίμβρασου, γεννήθηκε η Ήρα. Η μετάβαση από το Άστυ στο ναό γινόταν μέσω της «Ιεράς Οδού», ενός δρόμου πλάτους 4 μ. που δεξιά και αριστερά του υπήρχε πλήθος αγαλμάτων, ωραίων οικοδομών και δένδρων. Ο ρυθμός του ναού ήταν ιωνικός και αρχιτέκτονας ήταν ο Θεόδωρος, γιος του Ροίκου. Είχε μήκος 108,73μ., πλάτος 54,58 μ. και ύψος γύρω στα 25 μέτρα. Ήταν περίπτερος, δίπτερος, με 133 μαρμαροκολώνες. Απ’ αυτές σήμερα σώζεται δυστυχώς μόνο μία. Κι αυτή, μάλιστα, είναι χωρίς ραβδώσεις και μισογκρεμισμένη. Η στέγη του ναού ήταν φτιαγμένη από κεραμίδες, ζωγραφισμένες με διάφορες όμορφες παραστάσεις.

O κάμπος της Χώρας, όπως φαίνεται από το Πυθαγόρειο.

O κάμπος της Χώρας, όπως φαίνεται από το Πυθαγόρειο. Σε απόσταση 5 χλμ. ήταν ο ναός της Ήρας.

   Στη μέση ακριβώ ς του ναού βρισκόταν το λατρευτικό σύμβολο της θεάς, ένα ξόανο, ξύλινο δηλ. ομοίωμα. Αργότερα στη θέση του ξόανου έστησαν μεγαλόπρεπο άγαλμα, πρώτα απο χαλκό και ύστερα από μάρμαρο. Το άγαλμα αυτό, που παράσταινε την Ήρα όρθια, ντυμένη νυφικά, με πέπλο ανεμιστό, καλάθι στην κεφαλή και στο κάθε χέρι μικρό ποτήρι, μεταφέρθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 389 μ.χ. το και το 480 το κατέστρεψαν.

Ό,τι έχει απομείνει σήμερα από το σπουδαίο ναό της Ήρας

Ό,τι έχει απομείνει σήμερα από το σπουδαίο ναό της Ήρας

Το δαχτυλίδι του Πολυκράτη και τα όρια της τύχης
Στα χρόνια του Πολυκράτη η Σάμος έφτασε στο απώγειο της δόξας της. Ο τύραννος υπήρξε, πέρα από σκληρός ηγέτης, ιδαίτερα ικανός μα, και προπάντων, ιδαίτερα τυχερός. Κάθε ενέργειά του στεφόταν από επιτυχία. Οι απανωτές, ωστόσο, επιτυχίες και η τόσο μεγάλη ευτυχία του φαίνεται ότι κάποια στιγμή τον προβλημάτισαν. Ο Πολυκράτης, σύμφωνα με τον ιστορικό Ηρόδοτο, σκέφτηκε τότε να συμβουλευτεί το φίλο του Άμαση, βασιλιά της Αιγύπτου.
Ο Άμασης, κατανοώντας ότι ένας άνθρωπος δεν είναι δυνατό να έχει μόνο επιτυχίες, συμβούλεψε τον Πολυκράτη να στερηθεί κάτι αγαπημένο του, προκειμένου να βιώσει μια λύπη και, έτσι, να μην προκαλέσει το φθόνο των θεών.
Ο Πολυκράτης, ακολουθώντας τη συμβουλή του φίλου του, αποφάσισε να πετάξει στη θάλασσα το πιο αγαπημένο του δαχτυλίδι, έναν πολύτιμο σφραγιδόλιθο που του τον είχε φτιάξει κάποιος σπουδαίος τεχνίτης. Πράγματι πέταξε το δαχτυλίδι στο πέλαγος και –επιτέλους- άρχισε να στενοχωριέται που το έχασε. Δεν πέρασε όμως ούτε εβδομάδα και ένας ψαράς έφερε στο παλάτι ένα μεγάλο ψάρι δώρο για τον τύραννο. Όταν, όμως, ο μάγειρας άνοιξε την κοιλιά του ψαριού, για να το καθαρίσει, βρήκε μέσα το δαχτυλίδι και το παρέδωσε στον κύριό του. Ο Πολυκράτης έγραψε πάλι στο φίλο του τον Άμαση τι του συνέβη, εξηγώντας του ότι δεν μπόρεσε να νιώσει τη λύπη που έπρεπε. Ο Άμασης κατάλαβε τότε ότι είναι στη μοίρα του Πολυκράτη να βιώσει ένα τραγικό τέλος. Φρόντισε, μάλιστα, να δώσει τέλος στη φιλία τους, για να μη στενοχωρηθεί τη στιγμή που ο Πολυκράτης θα βρεθεί αντιμέτωπος με τη μοίρα του (ίσως όμως η αιτία να είναι ότι ο Πολυκράτης είχε συμμαχήσει με τους Πέρσες εναντίον των Αιγυπτίων).

Το τέλος του Πολυκράτη
Η επιβεβαίωση της πρόβλεψης του Άμαση δεν άργησε να έρθει. Ο Πολυκράτης είχε αποκτήσει όλα αυτά τα χρόνια πολλούς εχθρούς και έκανε ακόμη και τους συμμάχους του να ανησυχούν εξαιτίας της δύναμης που είχε αποκτήσει. Οι Πέρσες αντιλαμβανόμενοι ότι δεν είναι ικανοί να τον εξοντώσουν με κατά μέτωπο επίθεση εναντίον του, αποφάσισαν να χρησιμοποιήσουν το δόλο. Έτσι κατέφυγαν στο εξής τέχνασμα: Ο σατράπης Οροίτης, γνωρίζοντας την πλεονεξία του Πολυκράτη, του διαμήνυσε πως ο βασιλιάς των Περσών σχεδιάζει να τον δολοφονήσει και να του πάρει τα πλούτη του. Προκειμένου λοιπόν να μην πέσουν στα χέρια του βασιλιά, ζητούσε δήθεν τη δική του βοήθεια, για να τα φυγαδέψει.
Ο Πολυκράτης διάβασε την επιστολή και έστειλε τον έμπιστό του Μαίανδρο στις Σάρδεις, για να συννενοηθεί με τον Οροίτη. Ο Οροίτης στο μεταξύ, στο πλαίσιο του σχεδίου του, λέγεται ότι γέμισε οχτώ κάσες με πέτρες και πάνω από αυτές έστρωσε νομίσματα χρυσά. Ο Μαιάνδριος, πράγματι, πίστεψε ότι οι κάσες ήταν γεμάτες χρυσάφι και εξαπατήθηκε. Επιστρέφοντας στη Σάμο, διηγήθηκε στον Πολυκράτη όσα είδε. Τότε ο Πολυκράτης μπήκε αμέσως στο πλοίο και έβαλε πλώρη για την Ασία. Άδικα οι φίλοι του και η κόρη του προσπαθούσαν να τον σταματήσουν.
Ο Οροίτης, που τον περίμενε, τον έπιασε και με εντολή του βασιλιά των Περσών, τον ανασκολόπησε και τον σταύρωσε πάνω σε πλαγιά της Μυκάλης, αντίκρυ στο αγαπημένο του Άστυ.

Το Πυθαγόρειο της Σάμου σήμερα, όπου το 6ο αι. π.Χ. ήταν το Άστυ. Στο βάθος διακρίνεται το βουνό της Μυκάλης στη Μ. Ασία, σε πλαγιά του οποίου βρήκε φριχτό θάνατο  ο Πολυκράτη.

Το Πυθαγόρειο της Σάμου σήμερα, όπου το 6ο αι. π.Χ. ήταν το Άστυ. Στο βάθος διακρίνεται το βουνό της Μυκάλης στη Μ. Ασία, σε πλαγιά του οποίου βρήκε φριχτό θάνατο ο Πολυκράτης.

Πηγές

Ηροδότου Ιστορίες εκδ. ΟΕΔΒ

tovima.gr

enet.gr

Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς Μπριτάνικα

culture.gr

ΔΗΜΟΤΙΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ TOY 1887

19 Μάι.
Γ. Σουρής

Γ. Σουρής

Με αφορμή τις χθεσινές δημοτικές και περιφερειακές εκλογές και το πλήθος των υποψήφιων συμβούλων παραθέτουμε ένα ποίημα του μεγάλου συριανού σατιρικού Γ. Σουρή. Ο Γεώργιος Σουρής στο ακόλουθο ποίημα, που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Ρωμηός στις 20-6-1887, καυτηριάζει τη συμπεριφορά των υποψήφιων δημοτικών συμβούλων στις δημοτικές εκλογές του 1887.

Όποιος σας σφίγγει δυνατά το ένα και τ’ άλλο χέρι
και πηλαλεί εδώ κι εκεί στο ντάλα μεσημέρι
αυτός που σας χαμογελά και σας κτυπά στον ώμο,
αυτός που με τα τέσσερα σας κυνηγά στο δρόμο
και στέκει μ’ ύφος ταπεινό θεράποντος και δούλου
θηρεύει το αξίωμα Δημοτικού Συμβούλου.

Ακούτε κάποιον για νερά να λέει και για λέρες,
να ξεκουφαίνει των γνωστών κι αγνώστων του τ’ αυτιά,
ακούτε να υπόσχεται σε μερικές ημέρες
να κάμει την πρωτεύουσα σαν άλλη Βενετιά,
τον βλέπετε την κάρτα του σ’ όποιον ευρεί να δίνει;
θα πει πως θέλει Σύμβουλος Δημοτικός να γίνει.

Βλέπετε κάποιον να κολλά στους τοίχους τ’ όνομά του,
να κάνει μες στα μαγαζιά της αγοράς γιουρούσι,
τον βλέπετε να παραιτεί στη μέση τη δουλειά του
και να τραβά στην Κηφισιά, να τρέχει στο Μαρούσι,
μες στις ταβέρνες να κερνά κι αδιάκοπα να πίνει;
θα πει πως θέλει Σύμβουλος Δημοτικός να γίνει.

Βλέπεις αυτόν που δεν ουρεί στων τοίχων τ’ αγκωνάρια
και όπου βλέπει του σταυρού σημάδι δεν σιμώνει
οπού φωνάζει με χολή “ως πότε παλικάρια,
θα ζούμε μες στη σκοτεινιά, στη βρόμα και στη σκόνη;”
τον βλέπεις που στο διάβα του σκουπίδι δεν αφήνει;
θα πει πως θέλει Σύμβουλος Δημοτικός να γίνει.

Βλέπεις εκείνον που κρατεί τα δύο του ρουθούνια
γιατ’ είναι ασυνήθιστα στων Αθηνών τη βρόμα,
αυτόν που βρίζει άφοβα τους προύχοντας γουρούνια
και ό,τι άλλο πρόχειρον του έρχεται στο στόμα,
που για Δημάρχους και λοιπούς πολύ φαρμάκι χύνει;
θα πει πως θέλει Σύμβουλος Δημοτικός να γίνει.

Βλέπεις αυτόν που κατ’ αυτάς τον ντελικάτο κάνει
και στην καθαριότητα τους Ευρωπαίους φθάνει,
που έχει την ευγένεια στο στόμα σαν μαστίχα,
που δεν ανέχεται να δει μες στον καφέ του τρίχα,
και κάνει ότι ντρέπεται τα πίσω του να ξύνει;
θα πει πως θέλει Σύμβουλος Δημοτικός να γίνει.

Ακούς αυτόν που εξυμνεί τους συνδημότας όλους,
οπού υπόσχεται εν τιμή στον κάθε πατριώτην
ότι θα κτίσει εκκλησιές στους δώδεκ’ Αποστόλους
και εις αυτόν τον άτιμον Ιούδαν τον προδότην;
που ευτυχές το μέλλον μας και ρόδινον το κρίνει;
θα πει πως θέλει Σύμβουλος Δημοτικός να γίνει.

Τι Σύμβουλοι Δημοτικοί! εγέμισαν οι δρόμοι,
και ποιος το ξέρει τάχατε πόσοι θα βγουν ακόμη.
Τι Σύμβουλοι Δημοτικοί που είναι να τους δείρεις…
καρύδι κάθε καρυδιάς και κάθε κακομοίρης
με σωτηρίας πρόγραμμα φυτρώνει μες στη μέση
κι ο Καραβίδας φαίνεται πως κάλπην θα εκθέσει.

Τι Σύμβουλοι Δημοτικοί! εγέμισαν οι δρόμοι,
και ποιος το ξέρει τάχατε πόσοι θα βγουν ακόμη.
Εμπρός σου όλοι έρχονται με μάτια δακρυσμένα,
γράψε για με, παρακαλώ, μα γράψε και για μένα,
αλλά κι εμένα προς θεού να μη με λησμονήσεις,
και δος του πια τρεχάματα και τόσαι διαχύσεις.

Σωτήρ του Δήμου γίνεται η κάθε μια μαζέτα
κι εγέμισαν οι τσέπες μας με κάρτες και μπιλιέτα.
Κάθε δουλειά των παραιτούν τα μαγαζιά των κλείνουν
θέλουν κι αυτοί να φαίνονται μέσα στον κόσμο κάτι,
χωρίς κανέν αξίωμα δεν ημπορούν να μείνουν,
θέλουν κι αυτοί τουλάχιστον να μπαίνουν στο Παλάτι.

Θέλουν κι αυτοί ν’ αγωνισθούν καθώς και τόσοι άλλοι
και αν στους τόσους κόπους των βραβείον δεν δοθεί,
αλλ΄ όμως όταν έξαφνα καμιά ημέρα πάλι
και άλλο βασιλόπουλο ενηλικιωθεί,
με μια ελπίδα τρέφονται τουλάχιστον πως τότε
θα γίνουν βέβαια κι αυτοί του αργυρού ιππόται.

Σωτήρ του Δήμου γίνεται η κάθε μια μαζέτα
κι εγέμισαν οι τσέπες μας με κάρτες και μπιλιέτα.
Μπιλιέτα με ονόματα Συμβούλων παστρικά
μέσα στον κάθε καφενέ, μέσα στην κάθε σάλα,
κι αν ήσαν καν τουλάχιστον ολίγον μαλακά,
πολύ θα μ’ υποχρέωναν αν μου’στελλαν και άλλα.

 

Από το ιστολόγιο «Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία» (http://sarantakos.wordpress.com)

Το βυζαντινό «καπηλείον»

10 Μάι.

     Στα αρχαία ελληνικά «καπηλεύω» σημαίνει «εμπορεύομαι». Στο Βυζάντιο, λοιπόν, «κάπηλος» ήταν γενικά ο καθένας που ασχολούταν με το εμπόριο. Συνήθως όμως το επάγγελμα του κάπηλου παρέπεμπε στον ιδιοκτήτη ταβέρνας ή καπηλείου ή κρασοπουλείου. Πράγματι, οι κάπηλοι ήταν ο τελευταίος κρίκος μιας αλυσίδας στην οποία προηγούνταν οι αμπελουργοί, οι οινηγοί και οι οινέμποροι. Τα καπηλεία ήταν χώροι όπου, όπως άλλωστε και σήμερα, σέρβιραν κρασί συνοδευόμενο από τρόφιμα και έπαιρναν το όνομά τους από το όνομα του ιδιοκτήτη τους. Ιδιοκτήτης μπορούσε ακόμη να είναι και κάποιος μοναχός ή, συχνά, κάποιος που ασκούσε και ένα άλλο επάγγελμα που από μόνο του δεν μπορούσε να τον συντηρήσει. Έτσι, σήμερα γνωρίζουμε για τους κάπηλους-νεκροθάπτες ή τους κάπηλους-πιπτακάριους (παρασκευαστές ειδών ζαχαροπλαστικής με φυστίκια).
     Όσο αυξανόταν ο πληθυσμός στα αστικά κέντρα της Αυτοκρατορίας τόσο αυξάνονταν και τα καπηλεία. Γνωρίζουμε μάλιστα ότι ο αριθμός τους πολλαπλασιάστηκε στα χρόνια των Κομνηνών λόγω της συρροής στην Βασιλεύουσα Φράγκων
      Σε γενικές γραμμές, το επάγγελμα του κάπηλου θεωρούταν βάναυσο εξαιτίας των θορυβωδών σκηνών που λάμβαναν χώρα στα καπηλεία αλλά και του έκλυτου βίου των γυναικών που εργάζονταν εκεί. Σε μερικές περιπτώσεις μάλιστα τα καπηλεία έφτασαν να ταυτίζονται με τα πορνεία.

 

Εικόνα ενός καπηλειού της Δύσης. Από τον πίνακα του Πίτερ Μπρίγκελ «Γάμος χωρικών»

Εικόνα ενός καπηλειού της Δύσης. Από τον πίνακα του Πίτερ Μπρίγκελ «Γάμος χωρικών»

 

 Τα μέτρα του κράτους
Το κράτος έπαιρνε διάφορα μέτρα για την αποφυγή ταραχών και τη διαφύλαξη της ησυχίας. Έτσι, για παράδειγμα, έπρεπε οι ταβέρνες να εξυπηρετούν τους πελάτες τους εντός και όχι έξω, σε στενά δρομάκια. Επίσης, σύμφωνα με το Επαρχικό Βιβλίο, τις Κυριακές και τις μεγάλες γιορτές οι κάπηλοι όφειλαν να ανοίγουν τις ταβέρνες μετά τις 2.00 το μεσημέρι και να τις κλείνουν στις 2.00 το βράδυ, προκειμένου ν’ αποφεύγονται η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ και οι συνακόλουθες συμπλοκές. Αλλά και τις εισόδους των μαγαζιών τους έπρεπε να τις έχουν όχι μπροστά, αλλά από πλάγια και την πόρτα να την καλύπτουν με ένα ύφασμα.

Κερδοσκοπία
Οι κάπηλοι, προκειμένου ν’ αυξήσουν το κέρδος τους, συχνά έριχναν στο κρασί νερό. Ο Μ. Βασίλειος αναφέρει ότι «οἱ κάπηλοι μίσγουσι τόν οἶνον ὕδατι», ενώ ο Μιχαήλ Ψελλός έγραφε: «οὐκ ἔσμιξα τῶ οἴνω, ὥσπερ ὁ κάπηλος, ὕδωρ». Πέρα όμως από το νέρωμα του κρασιού, προσπαθούσαν να κερδίσουν εξαπατώντας τους πελάτες τους χρησιμοποιώντας και λιποβαρή δοχεία.

Φορολογία
Στα καταστήματα αυτά, καθώς και στα συγγενή καπηλομαγειρεία, επιβαλλόταν ειδικός φόρος, ο καπηλειατικός, όπως μας πληροφορεί και σχετικό χρυσόβουλο του Ανδρονίκου Παλαιολόγου προς τους καπήλους της Μονεμβασίας, όπου αυτοί «καπηλειατικού ή ετέρου τινός κεφαλαίου διατηρώνται ανενόχλητοι και αδιάσειστοι παντελώς».

Αντί κρασιού
Πολλά καπηλεία, εκτός από κρασί, διέθεταν στους πελάτες τους και άλλα είδη ποτών, που ήταν υποκατάστατα του οίνου και είχαν ευρεία κατανάλωση, αφού ήταν φθηνότερα. Αυτά τα ποτά οι βυζαντινοί τα ονόμαζαν σίκερα. Οι καταναλωτές τους, λοιπόν, οι σικεροπότες, έπιναν αυτούς τους «υποτυπώδεις οίνους» (μυρτίτη, μηλίτη, φοινικίτη, κυδωνίτη, σταφιδίτη, απίτη, δηλαδή απιδόκρασο, και άλλους), κυρίως λόγω του χαμηλού τους κόστους.

 

Φωτογραφία από ένα καπηλειό της δεκαετίας των πρώτων μεταπολεμικών δεκαετιών στην Ελλάδα (από istorikesfotografies.blogspot.com)

Φωτογραφία από ένα καπηλειό των πρώτων μεταπολεμικών δεκαετιών στην Ελλάδα (από istorikesphotografies.blogspot.com)

 

Πηγές

Φαίδων Κουκουλές, Βυζαντινών βίος και πολιτισμός, τομ. Β’, εκδ. Παπαζήση

http://www.adraptis.com

http://www.istoria.gr