Αρχείο | Τα ταξίδια των λέξεων RSS feed for this section

To θεσσαλικό ιδίωμα

20 Αυγ.
Εικόνα από το θερισμό στα θεσσαλικά χωράφια

Εικόνα από το θερισμό στα θεσσαλικά χωράφια

 

Τα γνωρίσματα του νεοελληνικού θεσσαλικού ιδιώματος

1) Τα φωνέντα ε και ο τρέπονται σε ι και ου αντίστοιχα, όταν δεν τονίζονται π.χ. ου δρόμους, νιρό, πουτάμι

 

2) Τα φωνήεντα ι,η και οι δίφθογγοι ει, οι, ου, όταν βρίσκονται στο τέλος της λέξης και δεν τονίζονται, αποβάλλονται π.χ. τ’ Αντών’

Σε ορισμένες περιπτώσεις τα φωνήνεντα αυτά, όταν είναι άτονα, αποβάλλονται και μέσα στη λέξη π.χ. ψ’λός (=ψηλός), ζ’ μί (=ζουμί), Λάρ’σα (=Λάρισα)

– Με την αποβολή των άτονων φωνηέντων δημιουργούνται νέα συμφωνικά συμπλέγματα, εκ των οποίων κάποια υφίστανται μεταβολές π.χ. δικό μου > θ’κό μ’

 

3) Το αρσενικό άρθρο ο γίνεται ι και ου π.χ. ου Γιώργους

 

4) Η γενική ενικού αντικαθίσταται από εμπρόθετη αιτιατική π.χ. του σπίτι απ’ τουν Κώστα

 

5) Κατά την κλίση των ρημάτων εμφανίζεται ακινησία τόνου ή -σε άλλες περιπτώσεις- αναπτύσσεται ακόμη ένας τόνος π.χ. κουράζομάστα, έφαγάμι

 

6) Πολλά συνηρημένα ρήματα περνούν από τη δεύτερη τάξη (σε -εις) στην πρώτη τάξη (σε -ας) π.χ. λαλάς

 

7) Η αιτιατική έμμεσου αντικειμένου της προσωπικής αντωνυμίας είναι σε μι, σι (αντί με, σε / μου, σου) π.χ. σι δίνου, μι μιλάς

 

8) Διπλασιάζεται συχνά το αντικείμενο π.ψ. τα είδα τα ζώα

 

 

 

 Και λίγο από Τζίμη ομιλούντα τη θεσσαλική…

 

 

 

Πηγές

Σωτ. Ρουσιάκης «Γλωσσική επισκόπηση της Θεσσαλίας¨, Πρακτικά 1ου Συνεδρίου για την ιστορία και τον πολιτισμό της Θεσσαλίας

 

Ουδείς προφήτης στον τόπο του

20 Ιον.

   Η φράση αυτή μού ήρθε στο νου, με αφορμή την περίπτωση φίλου, ο οποίος ως υποψήφιος στις πρόσφατες δημοτικές εκλογές, ενώ συγκέντρωσε συνολικά αξιόλογο αριθμό ψήφων, στο χωριό του τιμήθηκε με την ψήφο μόνο έξι συγχωριανών του  (προφανώς πέντε, αν εξαιρέσουμε την ψήφο με την οποία ο ίδιος τίμησε… τον εαυτό του).

 Ο Ιησούς διαβάζει την προφητεία του Ησαϊα στη συναγωγή της Ναζαρέτ


Ο Ιησούς διαβάζει την προφητεία του Ησαϊα στη συναγωγή της Ναζαρέτ

     Η φράση «ουδείς προφήτης εν τη πατρίδι αυτού» ή, σε νεοελληνικό λόγο, «κανένας προφήτης στον τόπο του»  είναι μια φράση της Καινής Διαθήκης η οποία χρησιμοποιείται για να δηλώσει ότι η αξία ενός ανθρώπου συνήθως δεν αναγνωρίζεται στον τόπο του (με παρόμοια σημασία και η παροιμία «κανένας δεν αγίασε στον τόπο του»). Η φράση αυτή ειπώθηκε από τον Ιησού, όταν επισκέφθηκε την πατρίδα του τη Ναζαρέτ. Είναι η εποχή που ο Ιησούς, μετά τη βάπτισή του, κηρύττει τη Βασιλεία του Θεού στην περιοχή της Γαλιλαίας. Κι ενώ οι Γαλιλαίοι δέχονται πρόθυμα τη διδασκαλία του, δε συμβαίνει το ίδιο με τους συντοπίτες του. Εξοργίζονται με την εμφάνιση τού Ιησού ως Μεσσία και αποφασίζουν να τον πετάξουν από το γκρεμό. Οι ευαγγελιστές παραδίδουν:

Λκ 4
• 16 (Ο Ιησούς από την Καπερναούμ2 της Γαλιλαίας) ήρθε στη Ναζαρέτ, όπου είχε μεγαλώσει. Το Σάββατο πήγε, όπως συνήθιζε, στη συναγωγή3 και σηκώθηκε να διαβάσει τις Γραφές4.
17 Του έδωσαν το χειρόγραφο με τα λόγια του προφήτη Ησαΐα. Ο Ιησούς το ξετύλιξε και βρήκε το σημείο όπου ήταν γραμμένο το εξής:
18 Το Πνεύμα του Κυρίου με κατέχει, γιατί ο Κύριος με έχρισε5 και μ’ έστειλε
19 να αναγγείλω το χαρμόσυνο μήνυμα στους φτωχούς, να θεραπεύσω τους συντριμμένους ψυχικά• στους αιχμαλώτους να κηρύξω απελευθέρωση και στους τυφλούς ότι θα βρουν το φως τους να φέρω λευτεριά στους υποταγμένους, να αναγγείλω του καιρού τον ερχομό, που ο Κύριος θα φέρει τη σωτηρία στον λαό του. (Ησαΐας 61, 1-2)
20 Ύστερα τύλιξε το χειρόγραφο, το έδωσε στον υπηρέτη και κάθισε. Τα μάτια όλων στη συναγωγή ήταν προσηλωμένα πάνω του.
21 Άρχισε τότε να τους λέει6: «Σήμερα βρίσκει την εκπλήρωσή της η προφητεία που μόλις ακούσατε».
22 Όλοι συμφωνούσαν μαζί του• θαύμαζαν για τα γεμάτα χάρη λόγια που έβγαιναν από το στόμα του, και ρωτούσαν: «Αυτός δεν είναι ο γιος του Ιωσήφ7;
23 Εκείνος τους απάντησε: «Ασφαλώς θα μου πείτε την παροιμία που λέει, «γιατρέ, γιάτρεψε τον εαυτό σου. Όσα ακούσαμε ότι έγιναν στην Καπερναούμ κάνε τα κι εδώ στην πατρίδα σου».
24 «Σας βεβαιώνω», πρόσθεσε, «πως κανένας προφήτης δεν έγινε δεκτός στην πατρίδα του» .

Μκ 6
2 … Από πού τα κατέχει αυτά; Και ποια είναι η σοφία αυτή που του δόθηκε; Πώς κάνει τέτοια θαύματα…;
3 Αυτός δεν είναι ο ξυλουργός, ο γιος της Μαρίας κι αδερφός του Ιακώβου, του Ιωσή, του Ιούδα και του Σίμωνος; Κι οι αδερφές του δεν μένουν εδώ στον τόπο μας;» Κι αυτό τους δημιουργούσε εμπόδιο να τον πιστέψουν.
4 Κι ο Ιησούς τους έλεγε: «Δεν υπάρχει προφήτης που να μην τον περιφρονούν οι συμπατριώτες του, οι συγγενείς του κι η οικογένειά του».
5 Κι έτσι δεν έκανε μπροστά τους κανένα μεγάλο θαύμα, παρά μόνον ακούμπησε τα χέρια του σε λίγους αρρώστους και τους θεράπευσε.
6 Κι έμενε κατάπληκτος από την απιστία τους.

Λκ4
28 Όλοι μέσα στη συναγωγή ακούγοντάς τα αυτά εξοργίστηκαν
29 και σηκώθηκαν και τον έβγαλαν έξω από την πόλη. Τον έφεραν ως την άκρη του βουνού, πάνω στο οποίο ήταν χτισμένη η πόλη τους, για να τον ρίξουν στον γκρεμό.
30 Αυτός όμως πέρασε από ανάμεσά τους και έφυγε.

Το αυγό του Κολόμβου

12 Μαρ.
Ο Κολόμβος στήνει όρθιο το αυγό

Ο Κολόμβος στήνει όρθιο το αυγό

Σύμφωνα με την παράδοση, στο γεύμα κάποιου αξιωματούχου της Ισπανίας, στο οποίο παρευρισκόταν και ο Κολόμβος, ορισμένοι από τους συνδαιτήμονες αμφισβήτησαν την αξία της ανακάλυψής του. Μάλιστα κάποιοι υποστήριξαν:

– «Θα ήταν αρκετό και μόνο να το σκεφτεί κανείς, για να κάνει αυτή την ανακάλυψη.

Ο Κολόμβος τότε πήρε από το τραπέζι ένα βρασμένο αυγό και κάλεσε όλους να προσπαθήσουν να το στηρίξουν όρθιο κατά το μεγάλο άξονά του. Ύστερα από μάταιες προσπάθειες, ο Κολόμβος πήρε πάλι το αυγό, χτύπησε ελαφρά τη μια του άκρη στο τραπέζι, έσπασε το τσόφλι και τότε έστησε αμέσως το αυγό όρθιο, λέγοντας:

-«Δεν είναι δύσκολο, όπως βλέπετε. Θα έπρεπε όμως να το σκεφτεί κανείς».   

  

Σεβίλλη, Ισπανία. Το αυγό του Κολόμβου.

Σεβίλλη, Ισπανία. Το αυγό του Κολόμβου.

Έτσι, η έκφραση το «αυγό του Κολόμβου» έμεινε παροιμιώδης και δηλώνει την έξυπνη αντιμετώπιση ενός προβλήματος που, εκ των υστέρων, φαίνεται ότι ήταν εύκολο και απλό ν’ αντιμετωπιστεί, αρκεί κάποιος να σκεφτεί και να πραγματοποιήσει τη λύση.

Το συγκεκριμένο περιστατικό, ασφαλώς, φέρνει στο νου τη λύση του Γόρδιου Δεσμού από το Μέγα Αλέξανδρο.

 Ίμπιζα, Ισπανία. Γλυπτό με το αυγό του Κολόμβου. Στο εσωτερικό του αυγού ένα μοντέλο του πλοίου Σάντα Μαρία


Ίμπιζα, Ισπανία. Γλυπτό με το αυγό του Κολόμβου. Στο εσωτερικό του αυγού ένα μοντέλο του πλοίου Σάντα Μαρία