Αρχείο | Uncategorized RSS feed for this section
15 Νοέ.

Μια γαλάζια κουκίδα (Pale blue dot)

Ένα ωραίο βίντεο που δείχνει την ασημαντότητα της ανθρώπινης ύπαρξης και τη ματαιότητα των προσωπικών μας εγωισμών.

Πρόκειται για την ηχητική μορφή του βιβλίου του αμερικανού αστρονόμου και αστροφυσικού Carl Sagan «Pale Blue Dot: A Vision of the Human Future in Space» (1994).

 

 

Advertisements

Να ξαναγραφεί η ευρωπαϊκή ιστορία;

23 Ιον.

    Με αφορμή τον προβληματισμό που έχει αναπτυχθεί τον τελευταίο καιρό σχετικά με το «τι είναι Ευρώπη» και «τι είδους Ευρώπη επιθυμούμε», παραθέτω μια επιφυλλίδα του Ρούσου Βρανά:

 iii

    Ένα ερώτημα που παραμένει μετέωρο από το 1989: μπορεί σή­μερα να γραφτεί μια «ευρωπαϊκή ιστορία»; Σε αυτό προσπαθεί να α­παντήσει ο καθηγητής Σύγχρονης Ιστορίας στην Οξφόρδη Νόρμαν Ντέιβις, με την παρέμβαση του στο συνέδριο «Η Ευρώπη μεταξύ παγκοσμιοποίησης και εθνικής συνείδησης», που έγινε στο Τορίνο με τη φροντίδα του Ιδρύματος Ανιέλι. Μια σαφής θεώρηση της ευ­ρωπαϊκής ιστορίας πρέπει, σύμφωνα με τον Ντέιβις, να στηρίζεται σε μερικές βασικές αρχές.

       Χρειάζεται μια αυθεντικά πανευρωπαϊκή θεώρηση. Το παλιό σχή­μα που ταύτιζε τον «δυτικό» με τον ανώτερο πολιτισμό και τον «α­νατολικό» με τον κατώτερο είναι ανεπαρκές. Η ταύτιση Ευρώπης και Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι εγωκεντρική. Ένα ρεαλιστικό σχήμα πρέπει να αγκαλιάζει όλη την ήπειρο: Ανατολή και Δύση, Βορρά και Νότο, κέντρο και περιφέρεια. Στο παρελθόν, η ευρωπαϊκή ιστορία γραφόταν μόνο από τη μεριά των μεγάλων δυνάμεων: Βρετανία, Γαλλία, Γερμανία και πότε-πότε Ρωσία και Ισπανία. Το παλιό ιστο­ρικό μοντέλο έμοιαζε με μια παρτίδα σκάκι: οι άλλες ευρωπαϊκές χώρες δεν ήταν παρά πιόνια. Η νοτιοανατολική Ευρώπη, τα Βαλ­κάνια, δεν ήταν παρά ένα μέρος της σκακιέρας, που ονομαζόταν «α­νατολικό ζήτημα». Τα ίδια ισχύουν και για την πολιτιστική ιστο­ριογραφία. Ευρωπαϊκή τέχνη, ευρωπαϊκή μουσική, ευρωπαϊκή αρχι­τεκτονική, δεν περιλάμβαναν παρά τα επιτεύγματα του λατινογενούς χριστιανικού κόσμου – κάπου κάπου και του προτεσταντισμού. Κα­μία μνεία για την ορθόδοξη Ανατολή ή για εβραϊκές, μουσουλμανι­κές ή άλλες μειονότητες. Το ιστορικό παρελθόν γράφτηκε αγνοώ­ντας τις ευρωπαϊκές ιδιαιτερότητες.

       Ένα στερεότυπο του «δυτικού πολιτισμού» από τα πιο επιζήμια επαναλαμβάνουν κάθε τόσο κάποιοι κοινωνικοί επιστήμονες που δεν έχουν καμία αίσθηση της ιστορίας: διακρίνουν το δυτικό κόσμο σε έναν πυρήνα ανεπτυγμένο και μια περιφέρεια ανεπανόρθωτα και διαρκώς υστερούσα. Πρόκειται για ένα ψευδές στερεότυπο. Γιατί ό­λες οι στατιστικές δείχνουν πως ακόμη και οι χώρες που υποτίθεται ότι συγκροτούν τον πιο προχωρημένο ευρωπαϊκό πυρήνα έχουν στο εσωτερικό τους πλούσιες αλλά και φτωχές περιοχές. Το ίδιο ισχύει και για τις περιφερειακές χώρες. Άλλωστε, η οικονομική υστέρηση δεν είναι ποτέ αιώνια.

      Η ηθική διάσταση είναι ίσως η σπουδαιότερη. Πολλές φορές, η ευρωπαϊκή ιστορία γράφτηκε με μια ωφελιμιστική σκοπιμότητα. Πο­λύ συχνά, οι λάτρεις του δυτικού πολιτισμού δεν κάνουν άλλο από το να εξυμνούν τις αξίες του χριστιανισμού και της δημοκρατίας, τις προόδους της επιστήμης και της τεχνολογίας, τα οικονομικά επι­τεύγματα. Λίγη μετριοφροσύνη δε θα έβλαπτε. Αν είναι αληθινό πως οι Ευρωπαίοι μπορούν να βρουν στο παρελθόν τους πολλούς λόγους για τους οποίους πρέπει να είναι υπερήφανοι, είναι επίσης αληθινό πως μπορούν να βρουν άλλους τόσους λόγους για τους οποίους πρέπει να ντρέπονται. Η Ευρώπη έχει μια μακρά ιστορία θρησκευτικής μισαλλοδοξίας, εθνικιστικών παθών και φυλετικών προκαταλήψεων: υπήρξε το λίκνο του ολοκληρωτισμού και από αυτήν εκπορεύτηκαν οι δύο παγκόσμιες συγκρούσεις.

        Ρούσος Βρανάς, εφημ. τα Νέα, 24.5.00

 

NIKOΣ ΚΑΒΒΑΔΙΑΣ

3 Μάι.
kav

Ο Νίκος Καββαδίας

Ο Νίκος Καββαδίας γεννήθηκε στη Μαντζουρία της Ρωσίας από Κεφαλλονίτες γονείς το 1910. Με το ξέσπασμα του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου η οικογένεια εγκαθίσταται στο Αργοστόλι και αργότερα στον Πειραιά.

Το 1929, κι ενώ προηγουμένως είχε δώσει εξετάσεις στην Ιατρική Σχολή στην οποία δε φοίτησε λόγω του θανάτου τού πατέρα του, μπαρκάρει στο φορτηγό «Άγιος Νικόλαος».
Το 1939 παίρνει το δίπλωμα του ραδιοτηλεγραφητή, ενώ στη διάρκεια της κατοχής περνάει στην εθνική αντίσταση στις τάξεις του ΕΑΜ.
Από το 1954 και για είκοσι χρόνια ταξιδεύει συνεχώς με μικρά διαλείμματα. Εξέδωσε τρεις συλλογές: «Μαραμπού» (1933), «Πούσι» (1947) «Τραβέρσο» (1975. Τη συλλογή αυτή δεν πρόλαβε να δει τυπωμένη)
Πέθανε το 1975 στην Αθήνα από εγκεφαλικό επεισόδιο.

Το 1979 o Θάνος Μικρούτσικος κυκλοφόρησε ένα δίσκο-σταθμό για την ελληνική μουσική, το «Σταυρό του Νότου». Πιο συγκεκριμένα, μελοποίησε τα ακόλουθα έντεκα ποιήματα του Καββαδία:

  • Kuro Siwo,
  • Θεσσαλονίκη,
  • Σταυρός του Νότου,
  • Ένα Μαχαίρι,
  • Γυναίκα,
  • Ένας νέγρος θερμαστής από το Τζιμπουτί,
  • Γυναίκα
  • Federico Garcia Lorca,
  • Αρμίδα,
  • Cambay’s water,
  • Εσμεράλδα,
  • Πικρία

Ο δίσκος αυτός, παρά τις κακές κριτικές, είχε πολύ μεγάλη απήχηση στο κοινό και όχι άδικα αναδείχθηκε σ’ έναν από τους πιο σημαντικούς δίσκους στην ιστορία της ελληνικής μουσικής και συνέβαλε στην αναγνώριση του ποιητή Νίκου Καββαδία.

Οι τραγουδιστές που ερμήνευσαν τα τραγούδια ήταν ο Γιάννης Κούτρας, ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου και η Αιμιλία Σαρρή.

Ακολουθούν κάποια από αυτά τα τραγούδια

Πηγές

– Δ. Κιτριώτη -Γ. Μυλωνά Βιογραφίες-Εργογραφίες Ελλήνων Συγγραφέων, εκδ. Πατάκη

– musicheaven.gr

Το γεφύρι της Άρτας

18 Σεπτ.
Το γεφύρι της Άρτας

Το γεφύρι της Άρτας

To γεφύρι της Άρτας είναι η πετρόκτιστη γέφυρα που ενώνει τις δύο όχθες του ποταμού Άραχθου στα δυτικά της πόλης της Άρτας. Είναι από τα πλέον γνωστά παραδοσιακά γεφύρια, αφενός μεν λόγω της περίτεχνης αρχιτεκτονικής του, αφετέρου δε λόγω του ομώνυμου δημοτικού τραγουδιού που αναφέρεται στη θεμελίωσή του.

Η θεμελίωσή του και η ιστορία του
      Το πότε ακριβώς χτίστηκε το γεφύρι δεν είναι εξακριβωμένο. Το πιο πιθανό είναι ότι θεμελιώθηκε στα χρόνια του Πύρρου του Α’ κατά τον 3ο αι. π.Χ. και ολοκληρώθηκε σε τρεις περιόδους επί Δεσποτάτου της Ηπείρου.
      Τη σημερινή του μορφή, πάντως, την απέκτησε τα έτη 1602-1606 μΧ. Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι τη χρηματοδότηση της κατασκευής του έγινε από έναν Αρτινό παντοπώλη, τον Ιωάννη Θιακογιάννη ή Γυφτοφάγο, ο οποίος προφανώς είχε εμπορικές δραστηριότητες και είχε ενδιαφέρον για τη διάβαση του Αράχθου ποταμού από τα μουλάρια με τα φορτία του.
      Το σημερινό μήκος του πέτρινου γεφυριού της Άρτας φτάνει στα 145 μέτρα και το πλάτος του είναι 3,75 μέτρα. Διαθέτει τέσσερις ημικυκλικές καμάρες που δεν έχουν καμία συμμετρία μεταξύ τους και στηρίζονται σε ευρείες βάσεις.
     Η μεγαλύτερη καμάρα, που λόγω του ανοίγματός της ήταν περισσότερο επισφαλής, από άγνωστη αιτία γκρεμίστηκε και ξαναχτίστηκε στην τουρκοκρατία. Ακριβώς η ανακατασκευή αυτής της ψηλής καμάρας είναι μάλλον η αιτία που γέννησε το θρύλο της στοίχειωσης της γυναίκας του πρωτομάστορα και το αντίστοιχο δημοτικό τραγούδι. Σύμφωνα με σωσμένες γραπτές μαρτυρίες η κατασκευή αυτή έγινε το έτος 1612 μΧ, οι εργασίες κράτησαν τρία χρόνια, μέχρι το 1615 μ.Χ. και η νέα καμάρα έγινε ακόμη ψηλότερη.

Η ψηλότερη καμάρα

Η ψηλότερη καμάρα

      Το 1881, όταν απελευθερώθηκε η Άρτα από τους Τούρκους, το γεφύρι ήταν το σύνορο της ελεύθερης Ελλάδας με την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Μάλιστα το σημερινό Λαογραφικό Μουσείο που βρίσκεται στο δυτικό άκρο του γεφυριού (με σχέδια του Τσίλερ) αρχικά χρησιμοποιήθηκε από τους Τούρκους ως φυλάκιο και στη συνέχεια ως Τελωνείο.

Το λαογραφικό μουσείο

Το λαογραφικό μουσείο

     Στο τέλος της δεκαετίας του 1930 πλάι στα αρχαία βάθρα προστέθηκαν και τσιμεντένια – αισθητικά εκτρώματα – για τη στήριξη ξύλινης αρχικά γέφυρας, την οποία οι Γερμανοί κατακτητές ενίσχυσαν με σιδηροδοκούς για τη διέλευση των οχημάτων τους.
     Στις 23 Σεπτεμβρίου του 1944, όταν οι Γερμανοί αποχώρησαν, διέταξαν να ανατιναχθεί το πέτρινο γεφύρι της Άρτας, αλλά ο γερμανός σαμποτέρ προφανώς εκτίμησε το μέγεθος του εγκλήματος, δεν υπάκουσε στη διαταγή και το γεφύρι σώθηκε. Άλλη άποψη αναφέρει ότι κάποιος Γερμανός στρατιώτης Λούντβιχ, μάλλον αρχαιολόγος, γύρισε κρυφά πίσω και απενεργοποίησε τον εκρηκτικό μηχανισμό.
     Το έτος 1945 κατασκευάσθηκε κανονική σιδηρογέφυρα η οποία σε συνδυασμό με τις χονδροειδείς τσιμεντοβάσεις της κατέστρεψε τη βόρεια όψη του παλιού γεφυριού.
     Τη δεκαετία του 1980 από το μνημείο αφαιρέθηκαν τα τσιμεντένια εκτρώματα κι αυτό ξαναβρήκε την αρχική του λάμψη. Έγιναν σημαντικές στερεωτικές εργασίες και πολλές τσιμεντενέσεις.
     Σήμερα, μετά την κατασκευή του υδροηλεκτρικού φράγματος της ΔΕΗ στο Πουρνάρι του Πέτα το 1981, δεν υπάρχει πλέον συνεχής ροή στο ποτάμι του Αράχθου.

Ο θρύλος του γεφυριού και το ομώνυμο δημοτικό τραγούδι
     Στο χτίσιμο του γεφυριού αναφέρονται θρύλοι γοητευτικοί, με συγκινητικότερο εκείνο της θυσίας της γυναίκας του πρωτομάστορα. Το γνωστό δημοτικό τραγούδι «Της Άρτας το γεφύρι», που υπήρξε πρότυπο για παραλλαγές σε όλη τη Βαλκανική χερσόνησο, αναφέρει ότι 60 μαθητές και 45 μάστοροι (μηχανικοί) υπό τον Αρχιμάστορα προσπαθούσαν να κτίσουν τη γέφυρα της οποίας τα θεμέλια κάθε πρωί ήταν κατεστραμμένα. Τελικά, ένα πουλί με ανθρώπινη φωνή γνωστοποίησε πως, για να στεριώσει η γέφυρα, απαιτείται η ανθρωποθυσία της συζύγου του Πρωτομάστορα. Το οποίο και έγινε με κατάρες που καταλήγουν σε ευχές. Το τραγούδι αυτό είναι γραμμένο σε ιαμβικό δεκαπεντασύλλαβο.
     Η ιστορική έρευνα διατυπώνει ότι ο θρύλος αυτός έκρυβε πολλά χρόνια μια ιστορική αλήθεια για την περιοχή της Άρτας και γενικότερα της Ηπείρου. Όταν χρειάστηκε να περάσει από τη περιοχή μεγάλη δύναμη τουρκικού στρατού ζητήθηκε η βοήθεια των κατοίκων για τη δημιουργία μιας γέφυρας. Τότε προστρέξανε πάρα πολλοί δηλώνοντας ότι γνωρίζουν να κτίζουν, προκειμένου να κερδίσουν κάποια εύνοια. Όταν όμως έμαθαν οι κάτοικοι το σκοπό για τον οποίο θα πέρναγε το τουρκικό ασκέρι, πήγαιναν τη νύκτα και γκρέμιζαν ό,τι την προηγούμενη οι ίδιοι είχαν φτιάξει. Όταν οι Τούρκοι ζήτησαν να μάθουν γιατί αργεί τόσο πολύ το έργο, εκείνοι απάντησαν ότι τελικά είναι στοιχειωμένο το μέρος πιστεύοντας ότι οι Τούρκοι ή δε θα περνούσαν ή ότι θα επέστρεφαν. Τότε ο τούρκος διοικητής (το … πουλάκι του τραγουδιού) διέταξε τη σύλληψη του Πρωτομάστορα και της γυναίκας του και τη θανάτωσή τους. Τότε, φοβούμενοι όλοι οι άλλοι εμπλεκόμενοι στο έργο της ανέγερσης Έλληνες για τη τύχη που θα τους περίμενε, έσπευσαν και ολοκλήρωσαν το γεφύρι συνοδεύοντας με κατάρες το τουρκικό ασκέρι αναπολώντας την αλλοτινή δόξα της φυλής που επί Μ. Αλεξάνδρου έφθασαν από Δούναβη μέχρι Ευφράτη. Μετά όμως την εθνεγερσία του 1821 και αναμένοντας την απελευθέρωσή τους από τον ελληνικό στρατό (αδελφό στη ξενιτιά) οι προηγούμενες κατάρες έγιναν ευχές.

Ο πλάτανος του Αλή Πασά
Κοντά στο γεφύρι βρίσκεται και ο περίφημος πλάτανος του Αλή Πασά. Από τον ίσκιο του ο Αλή πασάς απολάμβανε τον απαγχονισμό όσων καταδίκαζε. Ο δημοτική παράδοση αναφέρεται στο γεγονός με το τραγούδι «Τι έχεις καημένε πλάτανε και στέκεις μαραμένος με τις ριζούλες στο νερό; Αλή πασάς επέρασε και δεν μπορώ να πιώ».

Η σημερινή χρήση του όρου
Ο όρος «Γεφύρι της Άρτας» αποτελεί σήμερα μεταφορική έκφραση που παραπέμπει σε έργο το οποίο αργεί να ολοκληρωθεί, όπως και στο θρύλο του τραγουδιού.

Ακολουθεί ένα βίντεο 3D με θέμα το γεφύρι της Άρτας:

Πηγές

el.wikipedia.org

http://www.epirus.org